Malario bonodorigas homojn por anofeloj

Inter la danĝeraj tropikaj malsanoj, malario estas unu el la plej gravaj. La infekton kaŭzas la piko de la kulo apartenanta al la genro Anopheles, siavice portanta la parazitan protozoon Plasmodium falciparum. Ekologiaj kaj biologiaj informoj pri la plasmodio kaj ties transportanto estas abundaj kaj facile troveblaj. Malgraŭ ĉio, la malsano daŭre infektas milionon da homoj ĉiujare.

Spite de tio, aldonaj informoj pri ĝi ankoraŭ altiras la atenton. Deko da sciencistoj el Svedio kaj Litovio faris interesan malkovron: la protozoo Plasmodium kapablas fari homojn odore allogaj por la anofeloj.

La sciencistoj observis ke la anofeloj preferes sinnutri de artefaritan sangaĵon kiu enhavas la substancon (E)-4-hydroxy-3-methyl-but-2-enyl pyrophosphate (HMBPP), produktita de la plasmodio, kompare kun sangaj nutraĵoj sen ĝi oferitaj samtempe. La prefero rangis al 95%. Aldonaj eksperimentoj klarigis ke nursole la substanco HMBPP ne estas alloga. Nur ĝi kune kun sangaj ĉeloj stimulas la manĝadon de anofeloj.

Sed la ĉeesto de parazitaĵoj en la sango ankaŭ stimulas sinnutran konduton de la kuloj? La teamo oferis al la anofeloj sangon, sangon kun HMBPP kaj sangon kun nematuraj staĝoj de la plasmodio, kiu siavice produktas malgrandajn kvantojn da HMBPP. Sango kun HMBPP kaj nematuraj staĝoj de la plasmodio stimulis la manĝadon de la anofeloj pli ol duoble kompare nur kun sango. Parazito-infektita sango estas pli alloga ol sana sango.

Ĝis nun, la eksperimentoj elmontris, ke la anofeloj preferas sinnutri de sango kiam tiu substanco troviĝas. Tamen, kia estas la konduto de la anofeloj kiam la odoroj estas disponeblaj? Eksperimento per la vitra kanalo “Y” montris, ke la anofeloj kapablas rekoni – kaj preferas – la volatilan odoron de sangofonto infektita kun plasmodion same kiel sangofonto kun HMBPP, multe pli ol nur sango.

La sciencistoj esploris la volatilajn substancojn de sango, plasmodio-infektita sango kaj sango kun HMBPP. La kvanto de CO2 produktita de sango kun plasmodio kaj HMBPP estis multe pli alta ol nur sango, krom aliaj substancoj. Diversaj esploroj subtenas la teorion ke CO2 estas fundamenta por allogi sango-sinnutrajn organismojn, ĉefe longdistance.

Aldone, la teamo ankaŭ malkovris ke la ĉeesto de HMBPP igas pli facile la infekton de la anofeloj kun P. falciparum, kaj konsekvence altigas la ŝancon de la infektitaj anofeloj trasndonu la plasmodion al sanaj mamuloj.

Resume, la sciencistoj malkovris, ke la plasmodio kiu kaŭzas malarion produktas specifan substancon (HMBPP) kiu altigas la kvanton da substancoj kiuj allogas kulojn longdistance, samtempe ke stimulas la manĝadon. Aldone, ĝi faciligas la organismon de la anofeloj gastigi la protozoon.

Tio estas grava en ekologio perspektivo. Anofeloj preferas sinnutri de mamuloj infektitaj kun la plasmodio kiu kaŭzas malarion. Tio signifas ke sanaj (ne infektitaj) anofeloj preferas piki malsanajn homojn, kaj tio certe influas la disvastigon kaj kontinuadon de malario en diversaj partoj kie la malsano persistas.

Fonto: A key malaria metabolite modulates vector blood seeking, feeding, and susceptibility to infection

Aŭtoro: Wendel Teles Pontes

Profesoro pri Zoologio en UFPE (Universidade Federal de Pernambuco), Brazilo. Membro de Brazila Esperanto-Ligo kaj fakdelegito de UEA pri zoologio, entomologio kaj scienca metodo . Membro de ISAE kaj Estrarano de Pernambuka Esperanto-Asocio.

1 penso pri “Malario bonodorigas homojn por anofeloj”

Respondi

Retpoŝtadreso ne estos publikigita. Devigaj kampoj estas markitaj *

* La GDPR markbutono estas deviga

*

Mi konsentas