La sesa grandskala formorto de la animaloj rapidiĝas!

En alarmega studo, sciencistoj konkludas ke la vertebruloj grandskale malantaŭenigas sur la Tero, samtempe laŭ la nombroj de aimaloj kaj laŭ geografiaj disvastiĝoj.

Ili nomas tiun fenomenon “biologia neniigo ”.

En 2015, la tri aŭtoroj jam publikigis artikolon kie ili kalkulis ke la malapero de la specioj estas 100-foje pli rapida ol en 1900, kaj ke la ritmo estas ne malpli grava ol la formorto de dinosaŭroj antaŭ 66 milionoj da jaroj. Tial ili parolas pri la sesa grandskala formorto.

Tiufoje la esploristoj celis kvantotaksi la malkreskiĝon de la populacioj, de tiel nomataj animalaj grupoj sur iu teritorio . “Insistinte pri formorto de specioj, oni lasas pensi ke la tera biodiverseco ne estas tuj endanĝerigata nek draste minacata, sed ke ĝi enriras malrapide en epizodon de granda detruiĝo kiun oni kontraŭbatalos estontece”, – eksplikas la aŭtoroj.

Tiu metodo enhavas plurajn mankojn, laŭ ili: Unue) la publika opinio malfacile mezuras la gravecon de la fenomeno (du specioj malaperis ĉiujare, tio povas ŝajni malgrava, precipe kiam la specioj estas apenaŭ konataj kaj vivas en eta teritorio); due) ĝi ne permesas ĝuste taksi la antaŭajn fenomenojn. Eĉ se la populacioj de la plej komunaj specioj draste malkreskas, ili ne plu estas minacataj… trie), la malapero de populacioj estas antaŭsigno de malapero de la specioj”, alarmas la sciencistoj. Pli detaligita analizo de la malkresko de la animalaj populacioj faras la problemon pli klara kaj pli maltrankviliga.

La sciencistoj faris vastan analizon pri du el la vertrebruloj konataj: Ili observis la evoluon de la populacio de 27600 specioj de mamuloj, birdoj, reptiloj kaj teraj amfibioj, disigitaj sur la 5 kontinentoj, uzante la datumbazon el la Ruĝa Listo de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo, kiu estas plej ampleksa tutmonda inventaro pri la stato de la konservado de la biodiverseco. Plie, Ili ankau lupee observadis 177 mamulajn speciojn pri kiuj ankaŭ ekzistas datumoj pri geografiaj informoj inter 1900 kaj 2015.

La vera graveco de la grandskala estingiĝo kiu trafas la sovaĝan faŭnon estas subtaksita: ĝi katastrofas!”–  ili diris. Sume, 32% de la studitaj specioj malkreskas. Pluraj mamuloj kies populacioj bonfartis antaŭ unu aŭ du jardekoj, nun estas formortantaj.

En 2016, en la planedo oni kalkulis nur 7 000 gepardojn kaj 35 000 afrikajn leonojn (-43% de post 1993). La populacioj de borneaj orangutangoj falis je 15% en dek jaroj, atinginte 80 000 individuoj dum ĝirafoj falis de 115 000 specimenoj en 1985 ĝis 97 000 en 2015. Manisoj estis preskaŭ eksterminitaj.

30% de la specioj malprosperantaj estas komunaj. Ekzemple, en Francio, la populacio de kardelo malkreskis je 40% en dek jaroj. “Tiom da komunaj specioj malprosperantaj estas grava averto pri la graveco de la nuna biologia formorto”– alarmas Gerardo Ceballos.

Ĉiuj kontinentoj estas trafataj de tiu erodego de la biodiverseco. La forte trafitaj zonoj estas la tropikoj (Amazonio, Kongo, Sudazio) ĉar ili estas ankaŭ la  plej faŭnoriĉaj. Sed meztemperaturaj zonoj havas ankaŭ tre maltrankviligajn rezultojn kompare al siaj faŭnriĉecoj.

Pli ol 50% de animaloj malaperis dum la lastaj 40 jaroj, taksis la sciencistoj, asertante ke iliaj rezultoj estas “prudentaj”. Tiuj konkludoj akordas kun tiuj de la lasta raporto “Vivanta Planedo” eldonita en oktobro 2016 de la WWF. Ĝi taksis ke la populacioj de vertebruloj falis je 58% inter 1970 kaj 2012. La nova analizo konsernas multe pli da specioj (27 600 kontraŭ 3 700 por la studo de WWF) kaj havas geografian analizon.

“La vidpunkto de tiu studo estas tre interesa: anstataŭ fokusiĝi sur la formortoj, kiujn oni malfacile kvantotaksas, ĝi fokusiĝas sur la evoluo de la populacioj kiu konfirmas kaj informas pri la graveco de la situacio.” – diras Benît Fontaine, biologo pri la konservado en la Muzeo Nacia pri Natura Historio (Paris, Francio) kiu ne partoprenis la studon.

Tiu eldonaĵo montras ke la situacio estas tre alarma – pli ol oni povas supozi leginte la Ruĝan Liston”, aldonas Florian Kirchner, respondulo pri la programo “specioj” por la Francuja branĉo de UICN, kiu faras nur unu kritikon: la analizo fokusiĝas sur la teraj vertebruloj kaj ne sur la fiŝoj, nevertebruloj, kaj plantoj kies populacioj ankaŭ grave malprosperas. Laŭ UICN, 42% de la specioj de teraj nevertebruloj (papilioj, lumbrikoj, ktp) kaj 25% de la maraj nevertebruloj (spongoj, moluskoj) estas minacataj.

La kaŭzoj de tiuj malprosperoj estas konataj: malbonigo de la vivlokoj pro agrikulturo, arbara ekspluatado, urbanizado aŭ minekspluatado. Sekvas superekspluatado de la specioj (ĉasado, fiŝado, ŝtelĉasado, ŝtelfiŝado), poluado, invadaj specioj, malsanoj, kal pli freŝdate, klimatoŝaĝo. “La definitivaj motoroj de la sesa randskala formorto estas malpli ofte citataj”, diras la aŭtoroj. Estas la troa homa loĝantaro ligita al senĉesa keskado de la populacio, troa konsumado.

Ni havas nur kelkajn fenestretojn por agi, du aŭ tri jardekojn maksimume, oni alarmas. La situacio minacas la teneblecon de la biodiverceco kaj de la homara vivo. “La detruiĝo de la specioj kaŭzas gravajn konsekvencojn ekonomiajn sur la ekosistemoj kaj ekonomiaj kaj sociaj malfacilaĵoj por la homoj,”–  memorigas Gerardo Caballos. La faŭno kaj flaŭro donas al ni multajn helpojn, ĉu polenado ĉu plibonigo de la tera produkteco, plibonigo de la akvo kaj aero aŭ la stokado de CO2.

Inter la prioritataj agoj, la sciencistoj alvokas al malpliigo de la populacio homa kaj de la konsumado, al uzado de teknologioj malpli neniigaj por la medio kaj al haltigo de la komerco de formortantaj specioj. Ili alvokas ankaŭ al helpado de la disvolvigantaj landoj kaj al protekatado de la ekosistemoj.

http://www.pnas.org/content/early/2017/07/05/1704949114

 

En Italujo, sesjaraĝa infano estis mortinta pro morbilo.

 

“En Italujo, sesjaraĝa infano trafita de leŭkemio mortis pro morbilo. Nek li, nek ties gefratoj estis vakcinitaj kontraŭ tiu malsano.

Meze de internacia debato pri devigaj vakcinadoj por la infanoj, ekaperas tragika akcidento rememoriganta nin ke vakcino necesas. Aparte, la utileco de la vakcino MMR (Morbilo, Mumpso kaj Rubeolo): en Monza, Italujo, sesjaraĝa infano suferinta pro leŭkemio mortis pro morbilo. Ties gepatroj estis elektintaj vakcini neniun el ties infanoj. En majo 2017, la Italuja registraro estis adoptinta leĝon devigantan vakcinadojn kontraŭ morbilo por ke la infanoj estu akcepteblaj en lernejojn.

Estis 85 % da ŝancoj por sanigo de la leŭkemio, sen konsideri la nevakcinitecon de la infano kaj de ties gefratoj, eksplikas Giulio Gallera, respondulo pri sano en la regiona konsilio de Lombardio en Italujo. Alidirite, la imuneco de la grupo kiu normale haltigas la disvolvadon de la malsano en la gento dank’al vakcinado de la plej multaj personoj ne estis atingita en tiu familio.

Post atingo de pli ol 90%, la proporcio de infanoj dujaraĝaj vakcinitaj kontraŭ la morbilo en Italujo, malkreskas ĝis 85,3% en 2015, dum OMS [Organizo pri Monda Sano] rekomendas proporcion je 95% por malhelpi la disvastigon de virusoj transdoneblaj. Plie estas grandaj geografiaj malsimilecoj. “Tre malmultaj lokoj geografiaj atingas la celon je 95%” skribas Wired.

La Supera Instituto pri Sano el Italujo asertas ke la lando nune alfrontas fortan puŝon de morbilo kun almenaŭ 3074 kazoj depost la komenco de 2017, kies 40% estas enmalsanulejigendaj. Fine de junio, la OMS notis ke 43% da novaj kazoj eŭropaj ekaperis en Italujo.

 

https://www.sciencesetavenir.fr/sante/non-vaccine-un-enfant-est-mort-de-la-rougeole-en-italie_114128

Aŭstraliaj sciencistoj malkovras meleagron granda kiel kanguruo

Paleologoj malkovris restaĵojn de nekonata specio da meleagro kiu kapablas flugi.

Specio da giganta meleagro ĝisnune nekonata vivis en la nuna Aŭstralio, asertas paleologoj aŭstraliaj. Ĝi vivis kun diprotodono, marsupiala leono kaj ankaŭ procoptodo.

L’analizo de ostoj kaj fosilioj el diversaj landlokoj okazigis la malkovron de 5 novaj specioj de malaperintaj birdoj, asertas sciencistoj el la Universitato Flinders de Adelajdo. Ili estas parencoj grandega de Ocela nestamasulo kaj meleagro arbusta au Lathama alekturo, du specioj de birdo endemiaj de Aŭstalio.

Tiuj megapodoj vivis en la pleistoceno,(inter 2.5 milionoj da jaroj ĝis 11 000 jaroj antaŭ nia erao. La megafauno aŭstralia estis tiam aparte
riĉa, kalkulante aparte la diprotodono, la marsupiala leono kaj la procoptodono, genro da giganta kanguruo.

Sciencistoj pensis ĝisnun ke la fosilioj trovitaj en 1880 por la unua, apartenas al sola kaj malnova birdo. Sed, novaj studoj alirigis sciencistoj pensi ke ili apartenas al 58 malsimilaj specioj.

Inter ili, ĉestis meleagro kiu pezis ĝis 8 kilogramoj kaj estis pli granda ol griza kanguruo. Ĝi mezuris 1.3 metrojn, t.e. 4 foje pli granda ol  nuna meleagro.

“Tiuj malkovroj rimarkindas ĉar ili montras ke pli ol duono de la megapodoj aŭstraliaj malaperis dum pleisotceno”deklaris la doktorigxanto, Ellen Shute. “Ni komparis fosiliojn priskribitaj en la 1880aj kaj 1970aj jaroj al specimenoj malkovritaj pli frudate kaj la diferencoj inter specioj aperis klare.”

Kontraue al aliaj specioj de grandaj birdoj estingitaj,tia kia la Dido, tiuj megapodoj povis flugi. Kvankam grasaj kaj imponaj, la ostoj de iliaj flugiloj estis longaj kaj fortaj, montrante ke ili  ovis flugi kaj enarbe lokiĝi kontraue al nunaj meleagroj.

 

https://www.sciencesetavenir.fr/sciences/un-dindon-geant-volant-habitait-autrefois-l-australie_113806

 

Homo naledi estis konanta Homo sapiens !

La chronologie actuelle des membres les plus célèbres du genre Homo. © A. Cuadra, Science

© A. Cuadra, Science

Sudafrike, la skeleto de Homo nadeli, fora homa praulo malkovrita de usona paleologo antaux kelkaj jaroj, finfine estis datumita. Tiu homedo estus vivinta antaŭ 200 000 aux 300 000 jaroj. Fine, Homo naledi estas multe pli juna ol pripensita.

La paleologio-teamo de la usonano Lee Berger, kiu malkovris Homo naledi, opiniis ke li povus aĝi je pli ol 1 miliono da jaroj ĉar li havas tre primitivajn karakterojn: staturo kaj cerbo malgrandaj kaj tre primitiva ancxo. Sed tiu teamo restis perpleksa cxar tiu skeleto enhavas ankaŭ modernajn elementojn kia marŝulaj piedoj kaj ties manoj kapablas teni ilojn.

Sed laux datumado, kies rezultoj estis senvualegitaj je la 9-an de majo ĉi-jare, Homo nadeli vivis inter 200 000 kaj 300 000 jaroj. Vere estas nova homspecio vivanta samtempe ol Homo sapiens. Tial, por la teamo de la profesoro Berger, tiu skeleto pligraviĝas. Fakte tio signifas ke la genealogia arbo de la Homedoj estas multe pli kompleksa ol oni antaŭe pensis. Fakte, pluraj homaj specioj vivis samtempe en la sama regiono. Do, oni povas opinii ke tiuj specioj havis interkontaktojn kaj ke restas multo por malkovri.

“Ni pensis ke historio estis simpla: estas unu linio kiu iom post iom ekiĝas pli kaj pli homa, kun cerbo pli kaj pli granda kaj konduto pli kaj pli ampleksa, esprimis la paleologo John Hawks, teamano. Nun, elstaris demandoj: kiuj estas homedoj respondantaj la malkovritajn arkeologiajn lokojn de tiu epoko? Oni sindemandu ĉu malsamaj gentoj homedaj estus interagintaj kaj kian rolon ilin havas en niaj devenoj?”

Nu, en la groto kie oni malkovris tiujn ostaĵojn, je 50 kilometroj de Johannesburg, enhavas pli ol 1500 ostoj el almenaŭ 15 individuoj. Tiu grava malkovro estas la plej granda aro de homedaj fosilioj el Afriko.

Fonto :

http://www.futura-sciences.com/planete/actualites/paleontologie-homo-naledi-surprenante-jeunesse-confirmee-59750/

SCIENCA NEVERA VERO numero 4 : KIEL ESTAS ETAJ LA ĈELOJ!            

Prenu homon klopodantan vidi kelkajn ĉelojn per mikroskopo: sciante, ke en la plenkreska aĝo lia korpo entenas ĉirkaŭ dek mil miliardojn da ĉeloj kaj ke tiu mikroskopo kapablas pligrandigi ĉirkaŭ 500 fojojn, li deduktus ke unu ĉelo estas vere malgranda. Sed ekzistas almenaŭ unu ĉelo, preskaŭ sfera, kiu pro siaj dimensioj estas rekte videbla al ĉiuj: la ovoflavo.

Prenu strutan ovon, ĝi estas pli spektinda. Kun siaj du kilogramoj (ĉirkaŭ), kalkulu 40 minutojn por ĝin kuiri à la cocque: nur la ovoflavo havas diametron de sep centometrojn, pli malpli same kiel tiu de tenisopilko. Ĉi tiu ega reprodukta ĉelo, plenplena je nutraj substancoj, formiĝas en la birda ovario dank’ al la helpo de la hepato. Fakte, la ovoflavo estas kapabla interkapti la nutraĵojn produkitajn de la hepato kaj transportatajn de la sango. Jen la sekreto de preskaŭ mirakla kresko, kio permesos al ĉi tiu ĉelo vere unika naski etan struton pere de multoblaj disdividiĝoj kaj sen eksteraj helpoj.

Certe, iu povos diri, ke la ovoflavo estas tre stranga ĉelo, sed simpla escepto. La juna birdo, kiu el ĝi naskiĝos (kiel ankaŭ la plimulto de la bestoj) entenas aliajn ĉelojn specialajn pro ilia longeco: la neŭronoj.

Neŭronoj estas la ĉeloj, kiuj ebligas la disvastigon de la informon ene de la nerva sistemo kaj ilia kutima aspekto estas tiu de stelformaj ĉeloj dotitaj de diversaj plilongaĵojn, unu el kiuj nomiĝas “aksono”.

Iam eble okazis al vi esti kuŝanta sur plaĝo kaj movi viajn piedfingrojn por forigi la sablerojn de ili: tiukaze vi povus tuj rimarki la egan longecon de kelkaj aksonoj. Fakte, tiu gesto movigas la piedajn musklojn pere de la aksonoj, kies origino estas en la mjelo en la vertebraro. Do, tiuj neŭronoj funkciantaj estas ĉeloj kies longo atingas unu metron…, kaj oni konas eĉ pli longaj en la balenoj!

La aksonoj ĝis nun menciitaj certe havas impresan longon, sed estas ankaŭ tre tre subtilaj; ilia diametro estas en la grandordo de milionono de la longo kaj estas nevideblaj nudokule.

Parolante pri vegetaloj, kaze de gigantaj ĉeloj ili ne havas ion enviendan al la animaloj. La algo Caulerpa estas fakte la plej granda unuĉela organismo en la tuta mondo: la Caulerpa prolifera aspektas kiel stipo havanta foliojn kaj radikojn longa kelkajn metrojn, sed estas simple ega ĉelo plifortikigita de speco de tuboforma interna ostostrukturo.

Sed eke de ĉirkaŭ tridek jaroj estas ĝia parenco Caulerpa taxifolia kiu iĝis pli fama: ĝi eskapis de akvario de la Oceanografia Muzeo de Monako por poste konkeri grandan parton de la mediteraneaj marfundoj.

Dume, en la Filipinoj, Caulerpa estas kultivata en grandaj ujoj de mara akvo por esti vendata kiel salato. Salato de ĉeloj, ĉu ne?

(Tradukis Francesco Fagnani)

El la originala artikolo de Jean-François Bouvet, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de la sama aŭtoro.

SCIENCA NEVERA VERO numero 3 ONI NE DEVAS DORMI KUN PLANTOJ EN LA ĈAMBRO

Anĝeloj aŭ dajmonoj? Ni devus antaŭsuspekti, ke tiom parfumaj belaĵoj en la tagaj horoj kaŝus ian noktan insidon.

Jen! La minaco senmaskiĝas: la verdaj plantoj profitas de la nokto por nin ĉirkaŭi per iliaj efluvoj. Alivorte, ili spiras je niaj kostoj.

Sed ni vidu la tutan aferon sciencokule: escepte de tiuj venenaj, verdaj plantoj havas bonan reputacion, ĉar oni pensas, ke ili riĉigas la atmosferon per oksigeno. Estas vere, ke ĉe la lumo ili faras fotosintezon, do konsumante karbondioksidon kaj eligante oksigenon. Sed plantoj spiras ankaŭ ĉe la lumo, ne nur dumnokte (ĉimaniere konsumante oksigenon kaj eligante karbondioksidon). Bonŝance por ni, kutime la planta fotosintezo superas la spiradon.

Nokte, la perfiduloj reprenas parton de tio, kion ili donis al ni tage. Fakte, oni ne devas timi, ĉar la planta spirado (je egala pezo) estas pli malgranda ol tiu animala; estas tre rare, ke apartamentaj plantoj akiru la pezon de hundo aŭ similaj bestoj. Ne nur tiu afero estas konsiderenda, sed ankaŭ la fakto, ke nokte kelkaj plantoj (kiel kaŭĉukarbo aŭ diversaj grasaj plantoj) enprenas karbondioksidon, kion poste ili uzos tage.

Do, oni preferu konsili eviti la trajnajn kuŝlokojn aŭ la montarajn rifuĝejojn: niaj similuloj konsumas oksigenon tre pli avide ol niaj verdaj amikoj.

Krome, sen la plantoj kaj aliaj klorofilaj organismoj, nia planedo estus tute senoksigena.. kaj neniu povus zorgi pri la vegetalaj eligadoj kaj la plantaj neverŝajnaj misfaroj.

tradukis Francesco Fagnani

El la originala artikolo de Jean-François Bouvet, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de la sama aŭtoro

Novan Piramidon oni egiptuje malkovris

La eta piramido, el la XIIIa dinastio (1802-1640 Antaŭ Kristo) estis trovata “en bona stato” en la nekropolo de la loko arkeologia de Dahŝuro, en Kairsudo.

Vestiĝoj el piramido kiu aĝas pli ol 3700 jaroj estis trovataj ĉe Kairo, anoncis, tiun lundon, la egipta ministro pri antikvaĵoj. La eta kontruaĵo, el la XIIIa dinastio estis trovata en la nekropolo de la arkeologia loko de Dahŝuro, el sudo de la urbestro, precizigas la Ministrejo.

La egiptaj arkeologoj malkovris “koridoron konduktantan eksterpiramiden, plilongigata de ramplo, kaj ĉambrenirejo.” laŭ tiu teksto. la teamo antaŭengigos sian esploron sur la loko por elterigi la restaĵojn de la vestiĝo. La arkeologoj aparte retrovis etan blokon el nigra alabastro, enhavanta hieroglifojn. Ili ankaŭ malkovris granitan lintelon kaj rokajn blokojn kiuj permesis pli bone koni la “enan arkitekuron de la piramido.”

La prifosadoj ĵus komenciĝis kaj neniu konas la realajn dimensiojn de la piramido.

La malkovraĵo estis farita apud la romboforma piramido de Dahŝuro. tiu piramido estis konstruita de la faraono Snefru, fondinto de la IVa dinastio kaj patro de la faraono Keopso kiu donis sian nomon al la fama piramido sur la altebenaĵo de Gizo. Egiptujo enhavas 123 malkovritajn piramidojn.

En oktobro 2015, Egiptujo komencis ambician projekton, baptita “Scan Pyramids”, aparte celanta malkovron da sekretaj ĉambroj en la piramidoj de Gizo kaj Dahŝuro kaj klarigon pri ilia konstruado. Tiuj provoj estas farataj en la piramido de Gizo, en la Kaira antaŭurbo.

Dum aŭtumno 2015, la egiptaj potencoj ekigis analizojn en la tombo de Toutankhamon, en la valo de la reĝoj ĉe Luksoro, esperante ke oni malkovros la sekretan ĉambron de la reĝino Nefertito.

Fonto

https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/les-restes-d-une-petite-pyramide-de-3700-ans-decouverts-en-egypte_111952

 

SCIENCA NEVERA VERO numero 2 SPINACOJ ESTAS RIĈAJ JE FERO

Popeye estas simpatia trompisto, senpudora fanfaronulo, kies ŝtala sano certe ne devenas el la nutraj virtoj de la spinacoj. Kaj ĉiu, kiu volus lin imiti, tre pli bone farus, se li manĝus la tutan ladskatolon anstataŭ la foliojn ene.

Origina el Persujo, ĉi tiu planto efektive entenas feron: kun ĉirkaŭ tri miligramoj de fero po cent gramoj de legomo, ĝi estas tre pli bonefika ol multaj fruktoj. Sed, kompare kun manĝaĵoj kiel lentoj aŭ sukero, ovoj kaj marfruktoj, ĝi estas mapli riĉa je fero.

Krome, en viando, kie tiu metalo estas ligata al hemoglobino, fero havas la duoblan avantaĝon ĉeesti en pli granda kvanto kaj esti pli facile absorbebla de nia korpo. Do, manĝi porcion de hepaton multe pli utilas ol manĝi kilogramojn de spinacoj.

En la jardeko 1890-1900 usona sciencisto faris analizojn al spinaca folio sed, laŭ la tradicia legendo, lia sekretariino falis en eraron skribante per sia tajpilo. En la linio “fero” ŝi skribis “30 mg” anstataŭ “3 mg”; ĉimaniere la legomo vidis tuj atribui al si eksterordinara dozon de fero, pere de simpla malgranda eraro en la pozicio de komo.

Nur dum la tridekaj jaroj de la pasinta jarcento kelkaj germanaj sciencistoj restarigis la veron, sed sensukcese. Eke de la jaro 1933, la desegnistoj Dave kaj Max Fleischer kreis la novan heroon, Popeye, granda ŝatanto de spinacoj.

Gravan rolon ludis poste la usona naciisma propagando dum la Due Mondmilito, kiam oni povis aŭdi frazojn tiajn: “Usono havas sufiĉan forton por ĉesigi la militon, ĉar ĝi manĝas spinacojn”.

Dank’ al Popeye, la usona  konsumo de spinacoj pligrandiĝis je 33%.

Tradikis Francesco Fagnani

El la originala artikolo de François Féron, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de Jean-François Bouvet

SCIENCA NEVERA VERO numero 1: PLANTOJ NE PAROLAS

Estis iam raso de antilopoj, kiuj posedis la ĉarman nomon de “kuduo”, tre aprezataj pro la beleco de siaj kornoj. Por eviti, ke ili estu definitive ĉasataj de la ĉasistoj, oni decidis ilin protekti malantaŭ ĉirkaŭbarilo, en la nacia rezervejo Kruger, proksime al Pretoria (Sudafriko). Komence, la kuduoj satplenigis sin per molaj herboj kaj junaj ŝosoj, sed poste la savano iĝis malpli komforta kaj ili devis elekti malpli bonan manĝaĵon: la akaciajn foliojn. Tre malbonŝance.
Oni plu ne aŭdis tie la pafojn de la ĉasistoj sed la morto estis ankoraŭ embuskigita.
Fakte, post apenaŭ du tagoj multaj kuduoj kuŝis mortintaj sub la akacioj, Pro superdozo de tanino, sekreciita de tiaj arbaj folioj. La sudafrika zoologo Van Hoven sin demandis, kiel povis okazi, ke la ĝirafoj senprobleme paŝtis dum la antilopoj mortis. La kialo estas, ke la plantoj lernis sin defendi.
La akacio, furioza vintra viktimo de antilopoj kaj ĝirafoj, informas siajn samspecajn arbojn pri la ĉeesto de predisto, eligante gason nomatan “etileno”. La arboj kuŝantaj subvente, avertitaj pri la danĝero, en ĉirkaŭ dek minutoj komencas produkti grandajn kvantojn de tanino, kiu en malmultaj horoj detruas la hepaton de la antilopoj. Kontraŭe, la ĝirafoj lernis ne fidi je tiuj arboj: ilia dieto estas pli diversigita kaj, precipe, ili komprenis, ke necesas sin nutri kontraŭvente, evitante tiamaniere manĝi foliojn tro riĉaj je tanino.
Kion inventos en la estonteco la akacioj por kontraŭstari la agadon de la ruzaj ĝirafoj?

Ne nur la arboj interparolas per kemiaj signaloj, sed ankaŭ la fruktoj eligas dolĉan murmuradon.
Pomo iomete tro matura sufiĉas por fuŝi la aliajn en la sama korbo. Ankaŭ ĉiokaze la heroldo estas etileno: ĉi tiu gaso, kiu disvastiĝas el frukto al alia, stimulas sian propran produktadon.
Por eviti tro rapidan maturiĝon de fruktoj kaj legomoj, kelkaj sciencistoj kreis ilin senparolaj. Iliaj unua kobajoj estis tomatoj: blokante du genoj respondecaj pri la produktadon de etileno, ili obtenis fruktojn, kiuj ĝis la centa tago estis ankoraŭ verdaj, dum la aliaj (sovaĝaj) maturiĝis jam je la sesdeka tago. Bonŝance, la tomatoj iĝis senparolaj sed ne surdaj: post ses tagoj en ujo, kie la aero entenis etilenon, ili ruĝiĝis kaj maturiĝis.

Tradukis kaj proponis Francesco Fagnani

Fonto :

El la originala artikolo de François Féron, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de Jean-François Bouvet

Eseo pri ekstertera vivo, de Churchill, estas ĵus malkovrita

Miliĉefo, influanta potenculo, bonega preleganto, oni konas la talentojn de Winston Churchill, sed lia pasio por sciencoj oni malpli bone konas. Dume, li havis antaŭvidan komprenon pri scienco, tion rivelas lia ĵus elterigita eseo pri eksterteruloj.

“Estis granda surprizo, la pasintan jaron, kiam, dum vi vizitis la National Churcill Museum de Fulton, ĝia direktoro, Timothy Rilay, donis al mi eseon tajpitan de Churchill. Titolita “are We alone in the universe (ĉu ni solas en universo?), l’eseo, kiun li verkis inter la fino de 1930 kaj la fino de 1950, neniam estis publikigata kaj dediĉas 11 paĝojn al demando, ankoraŭ polemika, pri la ebleco ekzisti eksterteran vivon.

Mirinde estas lia penslinio. Li aliras la problemon kiel sciencisto, eksplikas Mario Livio al AFP (Agence France Press (Agentejo Francujo-Gazetaro)), Churchill uzas argumentojn ankoraŭ validajn nun. Lia startpunkto estas ke pro la grandeco de l’universo, estas tre malprobable ke vivo ne ekzistus aliloke. La politikisto donas sian difinon de vivo, t.e, “la ebleco de multobliĝi kaj reproduktiĝi”.

Poste, li klarigas tion kion nuntempe ni nomas “ loĝeblan zonon”, la zono kie planedo, ĉirkaŭ stelo, havas temperaturon akordigeblan kun ĉeesto de likvida akvo, nemalhavebla por la vivo. Li precizas ke la vivo povas ĉeesti nur en regionoj kie temperaturoj varias pli-malpli  “inter la froza punkto kaj la bola punkto de l’akvo”

Churchill aldonas ke multnumbraj ektersunsistemaj planedoj nepre havas “la adekvatan grandecon por havi likvan akvon sur sia surfaco kaj atmosferon aŭ ion similan” kaj ke certe estas “je bona distanco de sia suno por daure teni adekvatan temperaturon”.

Li pripensis siajn teoriojn pli ol dek jaroj antaŭ ke oni povus estimi tion, dank’al la Kepler-misio, kiu montras ke la Lakta Vojo enhavas probable miliardojn da eksterplanedoj en vivtenebla distanco de sia stelo.

“Mi estas sufiĉe impresita de la sukcesoj de nia civilizo por pensi ke la Tero estas la nura loko kiu enhavas vivon, inteligentajn estaĵojn en tiu grandega universo, aŭ ke ni estas la nuraj plej mense kaj fizike sukcesaj estaĵoj”, skribis Churchill. Laŭ Mario Livio, la eseo de Churchill montras kiom li grave taksis sciencon kaj teknologion por la disvolviĝo de la socio. “Nuntempe, certaj politikistoj forĵetas sciencon, mi opinias ke estas elokventa paroli pri gvidisto kiu tiom profunde engaĝiĝis” konkludas la astrofizikisto.

Fontoj:

http://www.journaldemontreal.com/2017/02/15/quand-churchill-sinterrogeait-sur-lexistence-de-la-vie-extraterrestre

http://www.nature.com/news/winston-churchill-s-essay-on-alien-life-found-1.21467