Aŭstraliaj sciencistoj malkovras meleagron granda kiel kanguruo

Paleologoj malkovris restaĵojn de nekonata specio da meleagro kiu kapablas flugi.

Specio da giganta meleagro ĝisnune nekonata vivis en la nuna Aŭstralio, asertas paleologoj aŭstraliaj. Ĝi vivis kun diprotodono, marsupiala leono kaj ankaŭ procoptodo.

L’analizo de ostoj kaj fosilioj el diversaj landlokoj okazigis la malkovron de 5 novaj specioj de malaperintaj birdoj, asertas sciencistoj el la Universitato Flinders de Adelajdo. Ili estas parencoj grandega de Ocela nestamasulo kaj meleagro arbusta au Lathama alekturo, du specioj de birdo endemiaj de Aŭstalio.

Tiuj megapodoj vivis en la pleistoceno,(inter 2.5 milionoj da jaroj ĝis 11 000 jaroj antaŭ nia erao. La megafauno aŭstralia estis tiam aparte
riĉa, kalkulante aparte la diprotodono, la marsupiala leono kaj la procoptodono, genro da giganta kanguruo.

Sciencistoj pensis ĝisnun ke la fosilioj trovitaj en 1880 por la unua, apartenas al sola kaj malnova birdo. Sed, novaj studoj alirigis sciencistoj pensi ke ili apartenas al 58 malsimilaj specioj.

Inter ili, ĉestis meleagro kiu pezis ĝis 8 kilogramoj kaj estis pli granda ol griza kanguruo. Ĝi mezuris 1.3 metrojn, t.e. 4 foje pli granda ol  nuna meleagro.

“Tiuj malkovroj rimarkindas ĉar ili montras ke pli ol duono de la megapodoj aŭstraliaj malaperis dum pleisotceno”deklaris la doktorigxanto, Ellen Shute. “Ni komparis fosiliojn priskribitaj en la 1880aj kaj 1970aj jaroj al specimenoj malkovritaj pli frudate kaj la diferencoj inter specioj aperis klare.”

Kontraue al aliaj specioj de grandaj birdoj estingitaj,tia kia la Dido, tiuj megapodoj povis flugi. Kvankam grasaj kaj imponaj, la ostoj de iliaj flugiloj estis longaj kaj fortaj, montrante ke ili  ovis flugi kaj enarbe lokiĝi kontraue al nunaj meleagroj.

 

https://www.sciencesetavenir.fr/sciences/un-dindon-geant-volant-habitait-autrefois-l-australie_113806

 

Homo naledi estis konanta Homo sapiens !

La chronologie actuelle des membres les plus célèbres du genre Homo. © A. Cuadra, Science

© A. Cuadra, Science

Sudafrike, la skeleto de Homo nadeli, fora homa praulo malkovrita de usona paleologo antaux kelkaj jaroj, finfine estis datumita. Tiu homedo estus vivinta antaŭ 200 000 aux 300 000 jaroj. Fine, Homo naledi estas multe pli juna ol pripensita.

La paleologio-teamo de la usonano Lee Berger, kiu malkovris Homo naledi, opiniis ke li povus aĝi je pli ol 1 miliono da jaroj ĉar li havas tre primitivajn karakterojn: staturo kaj cerbo malgrandaj kaj tre primitiva ancxo. Sed tiu teamo restis perpleksa cxar tiu skeleto enhavas ankaŭ modernajn elementojn kia marŝulaj piedoj kaj ties manoj kapablas teni ilojn.

Sed laux datumado, kies rezultoj estis senvualegitaj je la 9-an de majo ĉi-jare, Homo nadeli vivis inter 200 000 kaj 300 000 jaroj. Vere estas nova homspecio vivanta samtempe ol Homo sapiens. Tial, por la teamo de la profesoro Berger, tiu skeleto pligraviĝas. Fakte tio signifas ke la genealogia arbo de la Homedoj estas multe pli kompleksa ol oni antaŭe pensis. Fakte, pluraj homaj specioj vivis samtempe en la sama regiono. Do, oni povas opinii ke tiuj specioj havis interkontaktojn kaj ke restas multo por malkovri.

“Ni pensis ke historio estis simpla: estas unu linio kiu iom post iom ekiĝas pli kaj pli homa, kun cerbo pli kaj pli granda kaj konduto pli kaj pli ampleksa, esprimis la paleologo John Hawks, teamano. Nun, elstaris demandoj: kiuj estas homedoj respondantaj la malkovritajn arkeologiajn lokojn de tiu epoko? Oni sindemandu ĉu malsamaj gentoj homedaj estus interagintaj kaj kian rolon ilin havas en niaj devenoj?”

Nu, en la groto kie oni malkovris tiujn ostaĵojn, je 50 kilometroj de Johannesburg, enhavas pli ol 1500 ostoj el almenaŭ 15 individuoj. Tiu grava malkovro estas la plej granda aro de homedaj fosilioj el Afriko.

Fonto :

http://www.futura-sciences.com/planete/actualites/paleontologie-homo-naledi-surprenante-jeunesse-confirmee-59750/

SCIENCA NEVERA VERO numero 4 : KIEL ESTAS ETAJ LA ĈELOJ!            

Prenu homon klopodantan vidi kelkajn ĉelojn per mikroskopo: sciante, ke en la plenkreska aĝo lia korpo entenas ĉirkaŭ dek mil miliardojn da ĉeloj kaj ke tiu mikroskopo kapablas pligrandigi ĉirkaŭ 500 fojojn, li deduktus ke unu ĉelo estas vere malgranda. Sed ekzistas almenaŭ unu ĉelo, preskaŭ sfera, kiu pro siaj dimensioj estas rekte videbla al ĉiuj: la ovoflavo.

Prenu strutan ovon, ĝi estas pli spektinda. Kun siaj du kilogramoj (ĉirkaŭ), kalkulu 40 minutojn por ĝin kuiri à la cocque: nur la ovoflavo havas diametron de sep centometrojn, pli malpli same kiel tiu de tenisopilko. Ĉi tiu ega reprodukta ĉelo, plenplena je nutraj substancoj, formiĝas en la birda ovario dank’ al la helpo de la hepato. Fakte, la ovoflavo estas kapabla interkapti la nutraĵojn produkitajn de la hepato kaj transportatajn de la sango. Jen la sekreto de preskaŭ mirakla kresko, kio permesos al ĉi tiu ĉelo vere unika naski etan struton pere de multoblaj disdividiĝoj kaj sen eksteraj helpoj.

Certe, iu povos diri, ke la ovoflavo estas tre stranga ĉelo, sed simpla escepto. La juna birdo, kiu el ĝi naskiĝos (kiel ankaŭ la plimulto de la bestoj) entenas aliajn ĉelojn specialajn pro ilia longeco: la neŭronoj.

Neŭronoj estas la ĉeloj, kiuj ebligas la disvastigon de la informon ene de la nerva sistemo kaj ilia kutima aspekto estas tiu de stelformaj ĉeloj dotitaj de diversaj plilongaĵojn, unu el kiuj nomiĝas “aksono”.

Iam eble okazis al vi esti kuŝanta sur plaĝo kaj movi viajn piedfingrojn por forigi la sablerojn de ili: tiukaze vi povus tuj rimarki la egan longecon de kelkaj aksonoj. Fakte, tiu gesto movigas la piedajn musklojn pere de la aksonoj, kies origino estas en la mjelo en la vertebraro. Do, tiuj neŭronoj funkciantaj estas ĉeloj kies longo atingas unu metron…, kaj oni konas eĉ pli longaj en la balenoj!

La aksonoj ĝis nun menciitaj certe havas impresan longon, sed estas ankaŭ tre tre subtilaj; ilia diametro estas en la grandordo de milionono de la longo kaj estas nevideblaj nudokule.

Parolante pri vegetaloj, kaze de gigantaj ĉeloj ili ne havas ion enviendan al la animaloj. La algo Caulerpa estas fakte la plej granda unuĉela organismo en la tuta mondo: la Caulerpa prolifera aspektas kiel stipo havanta foliojn kaj radikojn longa kelkajn metrojn, sed estas simple ega ĉelo plifortikigita de speco de tuboforma interna ostostrukturo.

Sed eke de ĉirkaŭ tridek jaroj estas ĝia parenco Caulerpa taxifolia kiu iĝis pli fama: ĝi eskapis de akvario de la Oceanografia Muzeo de Monako por poste konkeri grandan parton de la mediteraneaj marfundoj.

Dume, en la Filipinoj, Caulerpa estas kultivata en grandaj ujoj de mara akvo por esti vendata kiel salato. Salato de ĉeloj, ĉu ne?

(Tradukis Francesco Fagnani)

El la originala artikolo de Jean-François Bouvet, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de la sama aŭtoro.

SCIENCA NEVERA VERO numero 3 ONI NE DEVAS DORMI KUN PLANTOJ EN LA ĈAMBRO

Anĝeloj aŭ dajmonoj? Ni devus antaŭsuspekti, ke tiom parfumaj belaĵoj en la tagaj horoj kaŝus ian noktan insidon.

Jen! La minaco senmaskiĝas: la verdaj plantoj profitas de la nokto por nin ĉirkaŭi per iliaj efluvoj. Alivorte, ili spiras je niaj kostoj.

Sed ni vidu la tutan aferon sciencokule: escepte de tiuj venenaj, verdaj plantoj havas bonan reputacion, ĉar oni pensas, ke ili riĉigas la atmosferon per oksigeno. Estas vere, ke ĉe la lumo ili faras fotosintezon, do konsumante karbondioksidon kaj eligante oksigenon. Sed plantoj spiras ankaŭ ĉe la lumo, ne nur dumnokte (ĉimaniere konsumante oksigenon kaj eligante karbondioksidon). Bonŝance por ni, kutime la planta fotosintezo superas la spiradon.

Nokte, la perfiduloj reprenas parton de tio, kion ili donis al ni tage. Fakte, oni ne devas timi, ĉar la planta spirado (je egala pezo) estas pli malgranda ol tiu animala; estas tre rare, ke apartamentaj plantoj akiru la pezon de hundo aŭ similaj bestoj. Ne nur tiu afero estas konsiderenda, sed ankaŭ la fakto, ke nokte kelkaj plantoj (kiel kaŭĉukarbo aŭ diversaj grasaj plantoj) enprenas karbondioksidon, kion poste ili uzos tage.

Do, oni preferu konsili eviti la trajnajn kuŝlokojn aŭ la montarajn rifuĝejojn: niaj similuloj konsumas oksigenon tre pli avide ol niaj verdaj amikoj.

Krome, sen la plantoj kaj aliaj klorofilaj organismoj, nia planedo estus tute senoksigena.. kaj neniu povus zorgi pri la vegetalaj eligadoj kaj la plantaj neverŝajnaj misfaroj.

tradukis Francesco Fagnani

El la originala artikolo de Jean-François Bouvet, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de la sama aŭtoro

Novan Piramidon oni egiptuje malkovris

La eta piramido, el la XIIIa dinastio (1802-1640 Antaŭ Kristo) estis trovata “en bona stato” en la nekropolo de la loko arkeologia de Dahŝuro, en Kairsudo.

Vestiĝoj el piramido kiu aĝas pli ol 3700 jaroj estis trovataj ĉe Kairo, anoncis, tiun lundon, la egipta ministro pri antikvaĵoj. La eta kontruaĵo, el la XIIIa dinastio estis trovata en la nekropolo de la arkeologia loko de Dahŝuro, el sudo de la urbestro, precizigas la Ministrejo.

La egiptaj arkeologoj malkovris “koridoron konduktantan eksterpiramiden, plilongigata de ramplo, kaj ĉambrenirejo.” laŭ tiu teksto. la teamo antaŭengigos sian esploron sur la loko por elterigi la restaĵojn de la vestiĝo. La arkeologoj aparte retrovis etan blokon el nigra alabastro, enhavanta hieroglifojn. Ili ankaŭ malkovris granitan lintelon kaj rokajn blokojn kiuj permesis pli bone koni la “enan arkitekuron de la piramido.”

La prifosadoj ĵus komenciĝis kaj neniu konas la realajn dimensiojn de la piramido.

La malkovraĵo estis farita apud la romboforma piramido de Dahŝuro. tiu piramido estis konstruita de la faraono Snefru, fondinto de la IVa dinastio kaj patro de la faraono Keopso kiu donis sian nomon al la fama piramido sur la altebenaĵo de Gizo. Egiptujo enhavas 123 malkovritajn piramidojn.

En oktobro 2015, Egiptujo komencis ambician projekton, baptita “Scan Pyramids”, aparte celanta malkovron da sekretaj ĉambroj en la piramidoj de Gizo kaj Dahŝuro kaj klarigon pri ilia konstruado. Tiuj provoj estas farataj en la piramido de Gizo, en la Kaira antaŭurbo.

Dum aŭtumno 2015, la egiptaj potencoj ekigis analizojn en la tombo de Toutankhamon, en la valo de la reĝoj ĉe Luksoro, esperante ke oni malkovros la sekretan ĉambron de la reĝino Nefertito.

Fonto

https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/les-restes-d-une-petite-pyramide-de-3700-ans-decouverts-en-egypte_111952

 

SCIENCA NEVERA VERO numero 2 SPINACOJ ESTAS RIĈAJ JE FERO

Popeye estas simpatia trompisto, senpudora fanfaronulo, kies ŝtala sano certe ne devenas el la nutraj virtoj de la spinacoj. Kaj ĉiu, kiu volus lin imiti, tre pli bone farus, se li manĝus la tutan ladskatolon anstataŭ la foliojn ene.

Origina el Persujo, ĉi tiu planto efektive entenas feron: kun ĉirkaŭ tri miligramoj de fero po cent gramoj de legomo, ĝi estas tre pli bonefika ol multaj fruktoj. Sed, kompare kun manĝaĵoj kiel lentoj aŭ sukero, ovoj kaj marfruktoj, ĝi estas mapli riĉa je fero.

Krome, en viando, kie tiu metalo estas ligata al hemoglobino, fero havas la duoblan avantaĝon ĉeesti en pli granda kvanto kaj esti pli facile absorbebla de nia korpo. Do, manĝi porcion de hepaton multe pli utilas ol manĝi kilogramojn de spinacoj.

En la jardeko 1890-1900 usona sciencisto faris analizojn al spinaca folio sed, laŭ la tradicia legendo, lia sekretariino falis en eraron skribante per sia tajpilo. En la linio “fero” ŝi skribis “30 mg” anstataŭ “3 mg”; ĉimaniere la legomo vidis tuj atribui al si eksterordinara dozon de fero, pere de simpla malgranda eraro en la pozicio de komo.

Nur dum la tridekaj jaroj de la pasinta jarcento kelkaj germanaj sciencistoj restarigis la veron, sed sensukcese. Eke de la jaro 1933, la desegnistoj Dave kaj Max Fleischer kreis la novan heroon, Popeye, granda ŝatanto de spinacoj.

Gravan rolon ludis poste la usona naciisma propagando dum la Due Mondmilito, kiam oni povis aŭdi frazojn tiajn: “Usono havas sufiĉan forton por ĉesigi la militon, ĉar ĝi manĝas spinacojn”.

Dank’ al Popeye, la usona  konsumo de spinacoj pligrandiĝis je 33%.

Tradikis Francesco Fagnani

El la originala artikolo de François Féron, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de Jean-François Bouvet

SCIENCA NEVERA VERO numero 1: PLANTOJ NE PAROLAS

Estis iam raso de antilopoj, kiuj posedis la ĉarman nomon de “kuduo”, tre aprezataj pro la beleco de siaj kornoj. Por eviti, ke ili estu definitive ĉasataj de la ĉasistoj, oni decidis ilin protekti malantaŭ ĉirkaŭbarilo, en la nacia rezervejo Kruger, proksime al Pretoria (Sudafriko). Komence, la kuduoj satplenigis sin per molaj herboj kaj junaj ŝosoj, sed poste la savano iĝis malpli komforta kaj ili devis elekti malpli bonan manĝaĵon: la akaciajn foliojn. Tre malbonŝance.
Oni plu ne aŭdis tie la pafojn de la ĉasistoj sed la morto estis ankoraŭ embuskigita.
Fakte, post apenaŭ du tagoj multaj kuduoj kuŝis mortintaj sub la akacioj, Pro superdozo de tanino, sekreciita de tiaj arbaj folioj. La sudafrika zoologo Van Hoven sin demandis, kiel povis okazi, ke la ĝirafoj senprobleme paŝtis dum la antilopoj mortis. La kialo estas, ke la plantoj lernis sin defendi.
La akacio, furioza vintra viktimo de antilopoj kaj ĝirafoj, informas siajn samspecajn arbojn pri la ĉeesto de predisto, eligante gason nomatan “etileno”. La arboj kuŝantaj subvente, avertitaj pri la danĝero, en ĉirkaŭ dek minutoj komencas produkti grandajn kvantojn de tanino, kiu en malmultaj horoj detruas la hepaton de la antilopoj. Kontraŭe, la ĝirafoj lernis ne fidi je tiuj arboj: ilia dieto estas pli diversigita kaj, precipe, ili komprenis, ke necesas sin nutri kontraŭvente, evitante tiamaniere manĝi foliojn tro riĉaj je tanino.
Kion inventos en la estonteco la akacioj por kontraŭstari la agadon de la ruzaj ĝirafoj?

Ne nur la arboj interparolas per kemiaj signaloj, sed ankaŭ la fruktoj eligas dolĉan murmuradon.
Pomo iomete tro matura sufiĉas por fuŝi la aliajn en la sama korbo. Ankaŭ ĉiokaze la heroldo estas etileno: ĉi tiu gaso, kiu disvastiĝas el frukto al alia, stimulas sian propran produktadon.
Por eviti tro rapidan maturiĝon de fruktoj kaj legomoj, kelkaj sciencistoj kreis ilin senparolaj. Iliaj unua kobajoj estis tomatoj: blokante du genoj respondecaj pri la produktadon de etileno, ili obtenis fruktojn, kiuj ĝis la centa tago estis ankoraŭ verdaj, dum la aliaj (sovaĝaj) maturiĝis jam je la sesdeka tago. Bonŝance, la tomatoj iĝis senparolaj sed ne surdaj: post ses tagoj en ujo, kie la aero entenis etilenon, ili ruĝiĝis kaj maturiĝis.

Tradukis kaj proponis Francesco Fagnani

Fonto :

El la originala artikolo de François Féron, en la libro “Gli spinaci sono ricchi di ferro – I luoghi comuni della scienza” de Jean-François Bouvet

Eseo pri ekstertera vivo, de Churchill, estas ĵus malkovrita

Miliĉefo, influanta potenculo, bonega preleganto, oni konas la talentojn de Winston Churchill, sed lia pasio por sciencoj oni malpli bone konas. Dume, li havis antaŭvidan komprenon pri scienco, tion rivelas lia ĵus elterigita eseo pri eksterteruloj.

“Estis granda surprizo, la pasintan jaron, kiam, dum vi vizitis la National Churcill Museum de Fulton, ĝia direktoro, Timothy Rilay, donis al mi eseon tajpitan de Churchill. Titolita “are We alone in the universe (ĉu ni solas en universo?), l’eseo, kiun li verkis inter la fino de 1930 kaj la fino de 1950, neniam estis publikigata kaj dediĉas 11 paĝojn al demando, ankoraŭ polemika, pri la ebleco ekzisti eksterteran vivon.

Mirinde estas lia penslinio. Li aliras la problemon kiel sciencisto, eksplikas Mario Livio al AFP (Agence France Press (Agentejo Francujo-Gazetaro)), Churchill uzas argumentojn ankoraŭ validajn nun. Lia startpunkto estas ke pro la grandeco de l’universo, estas tre malprobable ke vivo ne ekzistus aliloke. La politikisto donas sian difinon de vivo, t.e, “la ebleco de multobliĝi kaj reproduktiĝi”.

Poste, li klarigas tion kion nuntempe ni nomas “ loĝeblan zonon”, la zono kie planedo, ĉirkaŭ stelo, havas temperaturon akordigeblan kun ĉeesto de likvida akvo, nemalhavebla por la vivo. Li precizas ke la vivo povas ĉeesti nur en regionoj kie temperaturoj varias pli-malpli  “inter la froza punkto kaj la bola punkto de l’akvo”

Churchill aldonas ke multnumbraj ektersunsistemaj planedoj nepre havas “la adekvatan grandecon por havi likvan akvon sur sia surfaco kaj atmosferon aŭ ion similan” kaj ke certe estas “je bona distanco de sia suno por daure teni adekvatan temperaturon”.

Li pripensis siajn teoriojn pli ol dek jaroj antaŭ ke oni povus estimi tion, dank’al la Kepler-misio, kiu montras ke la Lakta Vojo enhavas probable miliardojn da eksterplanedoj en vivtenebla distanco de sia stelo.

“Mi estas sufiĉe impresita de la sukcesoj de nia civilizo por pensi ke la Tero estas la nura loko kiu enhavas vivon, inteligentajn estaĵojn en tiu grandega universo, aŭ ke ni estas la nuraj plej mense kaj fizike sukcesaj estaĵoj”, skribis Churchill. Laŭ Mario Livio, la eseo de Churchill montras kiom li grave taksis sciencon kaj teknologion por la disvolviĝo de la socio. “Nuntempe, certaj politikistoj forĵetas sciencon, mi opinias ke estas elokventa paroli pri gvidisto kiu tiom profunde engaĝiĝis” konkludas la astrofizikisto.

Fontoj:

http://www.journaldemontreal.com/2017/02/15/quand-churchill-sinterrogeait-sur-lexistence-de-la-vie-extraterrestre

http://www.nature.com/news/winston-churchill-s-essay-on-alien-life-found-1.21467

Manĝado de salaj porkaĵoj ligita al astmo

La manĝado de salaj porkaĵoj (kolbasoj, ŝinkoj, sangkolbaso, salomo KTP) -freŝdate ordigi en la kanceriga nutraĵgrupo de l’OMS- jam estis asociita al rikso de bronkopneŭmoniomalsanoj kronikaj ŝtopigaj (BPKŜ) sed ĝia asocio kun astmo neniam estis pruvata. Certaj indikaĵoj, tiaj, kiaj modifioj en la nutra kutimo aŭ la disvoliĝo de obezeco kiuj estas partoprenantaj en la disvolviĝo de astmo, instigis la serĉantojn (Unité Inserm 1168, Vieillissement et maladies chroniques : approches épidémiologiques et de santé publique) al esploro de tiu vojo. Ili mastrumis analizon dank’al datumoj de la studo EGEA[1] sur preskaŭ 1000 partoprenantoj sekvataj dum 7 jaroj. La mezaĝo estis 43 jarojn. Dum la studo, 20% raportis pri pligraviĝo de ilia astmo. Por kompreni la kialojn, serĉantoj interesiĝas al ilia dieto.

Unue, ili forigis la parametron obezeco kiu povus biasigi la rezultojn. L’KMI[2] estanta jam identifitan riskfaktoron en la ekapero de astmo, ĝi povis esti kaŭza peranto inter la efektoj de la dieto kiujn la serĉantoj studis (aparte la manĝado da porkaĵoj) kaj astmo. La sciencistoj kalkulis kun tiu parametro por alĝustigi iliajn rezultojn uzante la freŝdata epidemiologia metodo “MMS”( Marĝenaj Modeloj Strukturaj).

 

Dieto kaj Obezeco ligitaj kun astmo

 

La rezultoj de tiu studo montras ke la manĝado de salaj porkaĵoj (almenaŭ 4 fojoj semajne) estas rekte asociata al gravigo de astmaj simptomoj. Nur 14% el la asocio inter manĝado de porkaĵoj kaj astmo estis ligataj obezecon.

“Tiuj novaj rezultoj plilarĝigas la rektaj efektoj de dieto sur astmo ĉe plenkreskuloj. Por antaŭsavi la spiran sanon de la populacio , oni rapide eldonus publikajn mesaĝojn kiuj celus limigi la manĝadon da porkaĵoj” asertas la ĉefa aŭtoro de tiu artikolo aperinta en Thorax.

Fonto
http://thorax.bmj.com/content/early/2016/11/25/thoraxjnl-2016-208375

Li, Zhen, Marta Rava, Annabelle Bédard, Orianne Dumas, Judith Garcia-Aymerich, Bénédicte Leynaert, Christophe Pison, et al. “Cured Meat Intake Is Associated with Worsening Asthma Symptoms.” Thorax, November 25, 2016, thoraxjnl – 2016–208375. doi:10.1136/thoraxjnl-2016-208375.

[1] EGEA (Etude épidémiologique des facteurs génétiques et environnementaux de l’asthme, l’hyperréactivité bronchique et l’atopie) / Epidemiologia Studo de la Genetikaj kaj Mediaj faktoroj de l’Astmo (ESGMA)

[2]KorpoMasa Indico  = Korpomaso (kg)( / Alto² (m²) (BMI = body mass index)

5 malveraj asertoj pri Vilhelmo la Konkerinto

2016 estis la 950a datreveno de la fama batalo apud Hastings per kiu Vilehmo la peknaskito konkeris anglujon. Oni multe skribis pri Vilhelmo la peknaskito pli fama kiel “Vilehlmo la Konkerinto”, grava historia ulo. inter la multaj biografioj, la leganto ne fidu al la plej imagemaj, kiuj plibeligas lian vivon aŭ la plej urĝemaj, kiuj kontraŭe mallongigis la faktojn.

Vihelmo arigas Anglujon kaj Normandujon.

La aserto ŝajnas natura. Konkerante Anglujon en 1066, Vilhelmo la Konkerinto aneksas tiun reĝlandon al sia duklando de Normandujo. Ne!

La nova reĝo ne provas unuigi la du teritoriojn disigatajn de la Maniko. Li konsideras sin kiel la princo de du malsamaj teritorioj.  Atestas lia sigelo kies averso montras ĝin kiel reĝlando de Anglujo kaj reverso montras lin kiel duklando de Normandujo. Anglujo gardas ilian instituciojn (ekzemple, la skabenoj). Vihelmo ne imponas en Anglujon la normandian adminstran sistemon.

Sigelo de Vilhelmo la Konkerinto. Averso montras lin tronante kiel angla reĝo kaj sur la reverso li estas montrata kiel ĉevalrajdanton kaj priskribata kiel “Estro de la Normandoj” (Internet Archive Book Images)

Vihelmo la Konkerinto rapide subigis Anglujon.

Kiom rapida sinsekvis la eventoj: Elŝipiĝinta sur la suda marbordo de Anglujo, la 18an de septembro 1066, Vihelmo, Normanda duko, gajnas la batalon apud Hastings la 14a de oktobro kaj poste fariĝas reĝlando angluja en Londono la 25a de decembro. necesis nur 4 monatoj por la falo de angla reĝlando.

Fake, kiam Vilhelmo ceremonio surtroniĝas, la normanda superregado ne iras pli fora ol Tamizo. La nordaj grafoj (Earls) nur kontraŭvole sinsubigis. Inter 1067 kaj 1072, sinsekvaj ribeloj taŭzas Anglujon. Popolo kaj aristokratoj unuiĝas. En 1069 kaj 1070 la danaj prirabuloj akordiĝas kun ili.

Vilhelmo la Konkerinto batis sian edzinon

Matilda de Flandrio, edzino de Vilhelmo la Konkerinto. Imaga vidaĵo el romantika jarcento

Ekde la XIIIa jarcento, skribaĵo rakontas ke la malfeliĉaĵoj de Matilda (Mathilde de Flandre), la edzino de Vilhelmo la Konkerinto. La plej fama rakonto asertas ke kiam ŝi eksciis ke ŝi edziĝos al duko de Normadujo, ŝi deklaras malakcepti edziĝon kun iu peknaskito. Ofendita, Vilhelmo ŝtele eniras en ŝia dormĉambro kaj tretas ŝin ĝis ŝi fine akceptas edziĝi lin. En la XIXa jarcento la Kaenanoj eksplikis ke la stato malvarma sin nomas tiel pro la tiea kialo: iun tagon Vilhelmo koleriĝis pro lia edzino. Li ligis la haron de lia edzino al vosto de lia ĉevalo kaj trotis kun ŝi laŭ la strato antaŭ la pasantoj kiuj malvarme rigardas la scenon…Irlanda sagao, la Heimskringla, ankaŭ raportas la perfortaĵojn de la duko de Normandujo kontraŭ lia edzino. Antaŭ lia aliro al Anglujo, li persprone ĝismorte batadis la malfeliĉan Matildon.

Tamen la historiisto, Michel de Bouard, konsideras tiujn diversajn rakontojn kiel fabelojn. Kial oni kredus ke Matildo estis ĝismorte batita antaŭ la aliro de ŝia edzo al Anglujo en 1066, kiam supoze ŝi mortis en 1083? La celo de tiuj historioj estas satire. Oni ilin kredas ankaŭ pro la famaj koleroj de Vilhelmo. Mirinda fakto estas ke la historiistoj ne konas iun ajn koramikinon de Vilhelmo. Ŝajnas ke li estis fidela edzo.

Vilhelmo la Konkerinto estis filo de lavistino

Les chroniques des ducs de normandie (La kronikoj de la dukoj de Normandujo), skribitaj en la XII jarcento, tempon al tempo transformiĝas en malbona romantika novelo. Ĝia autoro, Benoit de Saint-Maure, aparte rakontas kiel Robert le magnifique [Roberto la belega], patro de Vilhelmo la Konkerinto, ekvidas tra la fenestro de sia kastelo de Falaise, belan virinon lavanta tolaĵon en la rivereto de l’Ante. Li aprenas ke ŝia nomo estas Arlette kaj petas ke ŝi estu apud li. La sekvantan nokton, ili tranoktas kune. Kelkaj monatoj poste, naskiĝas Vilhelmo, la konkeronto.

Fontoj malpli romancigitaj instruas nin pri la socia deveno de Arlette. La analverkanto Orderic Vital atribuas al lia patro du funkciojn ; duka intendanto kaj “polintor”, kiun oni tradukas kiel enbalzamigisto de kadavroj. Tiuj du metioj estas senhonorigaj en mezepoka socio. Dank’al poemisto el XII jarcento, l’historiisto  Vincent Carpentier deduktas ke la patro de Arlette estis probable vendisto de liksaj vestaĵoj el haŭtoj, peltaĵoj kaj ŝtofoj. Li estis riĉa burĝo de Falaise. Koncize, se Arlette ne estis aristrokrato, ŝi ne estis servistino.

Vilhelmo la Konkerinto fondi Kaenon

Ĉirkaŭ 1050, la juna Vilhemo cerbumas pri elstaro de strategia ĉefloko en baza normandujo por plifortigo de sia duka povo en tiu regiono kiun li malbone regas. Li povus elekti Bajozon (Bayeux), ĉefurbo de la Bessin, sed li malfidas tiun urbon. Ĝi apartenis al ribela landestro. Tial li elektis konstrui urbon apud rivero (l’orme) kiu permesas iri al maro, dekkilometro fora. Por favori la urban disvolviĝon, li instalis grandan kastelon kaj du abatejon, la abitejo-por-homoj kaj por-damoj(les abbayes-au-hommes et au-dames).

Fake, Kaeno estis loĝata ekde antikveco. La arkeologoj trovis tie metiistajn instalejojn. Tie, akto de la duko Rikardo la 3a (Richard III, 1026-1027), la onklo de Vilhelmo la Konkerinto, citas nomon de vilaĝo, Cathim. Estas eĉ urbeto ĉar la dokumento listigas preĝejon, bazaron, havenon, kaj muelejon. La nomo Cathim ŝanĝas dum la mezepoko en Caham, Cam kaj fine Caen (Kaeno). Konsekvence, Vilhelmo la Konkerinto ne kreis Kaenon sed elstarante du monaĥejojn, kaj elstrante la lokon kiel povocentron, li malkontraŭeble kontribuas al aliformado en urbo.

Fonto.

http://www.histoire-normandie.fr/5-affirmations-fausses-sur-guillaume-le-conquerant