Scienca Revuo nun havebla ĉe UEA.org

img_20160920_114029

Karaj legantoj, karaj membroj de ISAE

Scienca Revuo estas nun havebla ĉe UEA.org

Ili kostas 12 eŭrojn

La lasta numero enhavas 130 paĝojn. Ĝia enhavo:

Kajero 1, Numero 230, jaro2013

ISAE informas

forpasis mrita sciencisto kaj Esperantisto

El la scienca mondo

Netrafa apliko de Gavagai-a problemo al infana lernado de vortoj (H.NAGATA)

Elektitaj teoremoj pri la punktoj, kiuj determinastrilateron (J.Gorowski kaj aliaj)

Komento pri la teoremo Steiner-Lehmus (A. PEPPERDINE)

La rolo de EPA kaj DHA en la prevento de kardiovaskulaj eventoj (A.LUCAS)

Scienco kaj socio

Ĉifrado , pli kaj pli grava (JOHANNES MUELLER)

Kajero 2, Numero 231, Jaro 2014

ISAE informas

ISAE oficiale registriĝis kiel organizo

Scienco kaj Esperanto

Nova komisiono de TEJO : Scienca kaj Faka Agado (SFA)

El la scienca mondo

Fera homeotazio, aterosklerozo kaj iskemia kardia malsano (A.LUCAS)

La dinamismo kaj kresko de la tero pro sia transformebla kerno de la nukleo (V.SHEHU)

Materialtestado I : La tirtesto (J.MUELLER)

Terminologio

Helpilo por verki sciencaj artikolojn (M.MARADAN kaj aliaj)

Kajero3, Numero 232, Jaro 2015

ISAE informas

ISAE-ĉu estontectaŭga organizo

Decidoj de ISAE dum UK2015

El la scienca mondo

Prezento de pulmkancera modelo (A.LUCAS)

Graveco de proteinadsorbado al surfacoj (V.POOR)

omsky-a Minimumisma Programo ne kvalifikiĝas kiel naturscienco (H.NAGATA)

Strategiaj ludoj (J.GOROWSKI kaj Aliaj)

 

 

 

 

 

Nova specio de delfeno ĵus malkovrita!

berardius

Ĝi longas je ok metrojn, tiu bekbaleno estas diskreta kaj ne diferenciĝas el la aliaj Beradiusoj* (Berardius sp). Estas cetaco simila al gigantaj delfenoj, kun nenia familia rilato kun balenoj. Ili apartenas al la familio de la Zifiedoj, el la subordo de la dentocetacoj. Genetika analizo montris ke tiu malhela granda, tamen sinkaŝema cetaco estas nova specio alpartenanta al tiu ĉi genro. Tiu delfeno estas tre malbone konata de la sciencistoj. Oni scias ke ili ŝatas kalamarojn kaj ke ili ĉeestas ĉefe en la Paca Oceano kaj en Mediteraneo.

La sciencistoj faris genetikajn analizojn por 178 specimenoj  el muzeoj kaj enmaraj individuoj. Laŭ la esploristoj, naŭ el la specimenoj inter la japana maro kaj la Aleutaj Insuloj apartenas al nova specio de bekbaleno el genro Berardiuso. Tiu delfeno estis iafoje renkontita de japanaj fiŝistoj kiuj nomas ĝin “la korvo” pro ĝia malheleco. La animalo similas al Berardius de Baird, kvankam ĝi estas pli malgranda (8 metroj kontraŭ 12 metroj) kaj pli malhela. Genetika analizo montras ke ĝi estas pli proksima de la Beradius de Anoux ol tiu de Baird. Genetike, la analizoj sugestas ke estas tri specioj, konkludas la sciencisto en la revuo Marine Mammal Science.

http://www.futura-sciences.com/planete/actualites/zoologie-sorte-dauphin-geant-decouvert-pacifique-63695/

http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mms.12345/abstract;jsessionid=D812931CE05C47895400988CDB79D435.f03t04?systemMessage=Wiley+Online+Library+will+be+unavailable+on+Saturday+30th+July+2016+from+08%3A00-11%3A00+BST+%2F+03%3A00-06%3A00+EST+%2F+15%3A00-18%3A00+SGT+for+essential+maintenance.Apologies+for+the+inconvenience.

Morin, P. A., Scott Baker, C., Brewer, R. S., Burdin, A. M., Dalebout, M. L., Dines, J. P., Fedutin, I., Filatova, O., Hoyt, E., Jung, J.-L., Lauf, M., Potter, C. W., Richard, G., Ridgway, M., Robertson, K. M. and Wade, P. R. (2016), Genetic structure of the beaked whale genus Berardius in the North Pacific, with genetic evidence for a new species. Mar Mam Sci. doi:10.1111/mms.12345
Glosaro :

*Berardiuso estas vorto enkondukata de ISAE ĉar oni nenie trovas fonton en esperantujo pri tiu genro. Oni serĉas en vortaro.net, vikipedio, reta-vortaro.de, Balenoj kaj delfenoj kaj aliaj mirindaĵoj de l’oceanoj de S-rino Body & s-ro Cherpillod, kaj eventoj.hu (S.T.E.B). Oni esperantigis la latinlingvan vorton de la scienca animala nomenklaturo Berardius aldonante la o-finaĵo.

Ĉu la plej malnovan fosilion oni trovis en Gronlando?

stromatoliofosilio

Tiuj ondaĵetoj memorigas tiujn observeblajn kun stromatolitoj. © Allen Nutman

Tio estas la ofta kialo kiu dubigas pri multo da rektaj kaj nerektaj pruvoj pri la ĉeesto de vivantaĵoj antaŭ 2.7 miliardoj da jaroj.

Antaŭ la granda oksidado okazinta ĉirkau 2.5 miliardojn da jaroj, la tero estis tre malsama. Ne estis oksigeno atmosfera kiu aspektus al ni oranĝkolore. La maroj kaj la oceanoj enhavis tre altan koncentritecon je fero kaj esti pli varme, ili aspektus al ni verdaj kaj la kontinentoj estis nigraj pro la lafoj kiu kovris ilin sen iu ajn grundo nek plantoj.

La volkanismo kaj la plakotektoniko estis tre malsame kaj l’akvotermalismo multe pli aktivas.

La kemio kaj la procezoj geologiaj estas malfacile interpreteblaj kadre de tiuj kiujn oni observas nuntempe. La plej grava problemo estas ke la rokoj el arkeano kiuj restis ĝis nia epoko , pla plejofte,estas tre metamorfigitaj. La premoj kaj la temperaturoj kiujn ili suferis ŝanĝis iliajn enajn strukturojn fizikajn kaj kemiajn. Sed se la sciencisto australia pravus- kaj tiu hipotezo estas tute akordigebla kun la datumoj el la molekula horloĝo kaj kun la nuna koncepto de LUCA- tiam la ĉeesto de stromatolitoj antaŭ 3.7 miliardoj da jaroj pruvus ke jam estis kompleksaj vivaĵoj. Oni konkluu ke la vivo jam ekzistis antaŭ 4 miliardoj da jaroj. Tio ankaŭ signifus ke surprizinde, la granda malfrua bombado ne neniigas ĝin antaŭ 3.9 miliardoj da jaroj. Se la vivo rapidege ekaperus sur la tero malgraŭ la malfacilaj vivkondiĉoj, tiam la espero por trovi vivspurojn eĉ fosiliajn sur marto plifortiĝus.

http://www.futura-sciences.com/planete/actualites/paleontologie-origine-vie-plus-vieŭ-fossiles-peut-etre-trouves-groenland-64129/

http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature19355.html

http://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/paleontologie/20160831.OBS7209/le-plus-vieŭ-fossile-du-monde-decouvert-au-groenland.html

Kun kondolenco ni memoras pri Detlev Blanke

Kun kondolenco ni memoras pri Detlev Blanke, kiu estis ikona figuro de esperanto-movado. Li ankaŭ kontribuis al Scienca Revuo per artikoloj. Liaj artikoloj estas alireblaj ĉe
https://scienca-revuo.info/issue/archive
 
Blanke, Detlev, La antikvaj lingvoj kaj la problemo de internacia monda helplingvo. 26.4/5 114/115 (1975)
Blanke, Detlev, Doktoriĝo per komparo de planlingvo (E.) kaj nacia lingvo (la germana). 27.4 120 (1976)
Blanke, Detlev, Grava oficiala agnosko por Esperanto. 36.1 149 (1985)
Blanke, Detlev, Terminologia kurso. 38.2 154 (1987)
Blanke, Detlev, Novaĵo pri la Enciklopedia Vortaro Esperanto-Germana. 47.1 168 (1996)
Blanke, Detlev, Esperanto kiel Faklingvo – Elekta Bibliografio. 48.3 172 (1997)
 
Li ankaŭ prelegis por ISAE dum nia simpozio en Lillo.

AliĝoKampajno de ISAE por la jaro 2016-2017 malfermiĝas

 

Se vi ŝatas la agadon de ISAE, fariĝu membron ! La aliĝo estas tute senpaga kaj grave helpos nin!

Nia sciio pri la membronombro gravas por nia rilato kun UEA kaj la pliboniĝo de niaj agadoj.

Klaku la ligilon!!!

https://www.inscription-facile.com/form/kKOdGJ8vsqSVW4JTP6rp

 

Nia prezidanto prelegos dum UK en Nitro

Internaciaj Kongresaj Universitatoj: IKU 4
Socia justeco kaj publika sano kiel principoj fronte al la neatendita kontraŭstara sinteno al vakcinoj

José Antonio Vergara
Resumo

Establiĝinte kiel amasa publiksana praktiko dum la 20-a jarcento, vakcinado estas unu el la plej gravaj atingoj en la historio de la strebado plibonigi la homan sanon, kies efiko kiel teknologia rimedo por preventi seriozajn infektajn malsanojn kiel variolon, poliomjeliton, difterion kaj morbilon estas mejloŝtona.

Malgraŭ ilia kontribuo eviti suferadon kaj amase savi vivojn laŭ kriterioj de socia justeco kaj scienca pravigo, jam de la komenco la aktiva imunigo renkontis rifuzan sintenon ĉe diversaj grupoj. Dum la antaŭaj ondoj de kontraŭvakcina agado restis sufiĉe marĝenaj, en la lastaj du jardekoj aperis nova, neatendita kontraŭstarado lige al diversaj alternativaj vivstiloj kaj kredosistemoj, kun akuzoj ke pluraj vakcinoj estas damaĝaj ĉar ili kaŭzus aŭtismon kaj aliajn misefikojn ĉe infanoj, kaj suspektemo ke la devigo uzi ilin esprimas konspiran submetiĝon de la ŝtatoj al la financa gajnobezono de la farmacia industrio, ktp.

Kiel sekvo de tiu individuisme orientita rifuzemo, la malkresko en la proporcio de vakcinitoj malaltigis la nivelon de grupa imuneco ĉe kelkaj komunumoj, kio funkcias kiel kolektiva baro al la disvastiĝo de la koncernaj infektoagentoj, kaj do estiĝis serioza risko je reapero de malsanoj jam de longe forigitaj, eĉ en riĉaj landoj kiel evidentigis la pasintjara epidemio de morbilo en Usono. La prelego aliros la diversajn aspektojn de tiu ĉi problemaro (medicinhistorian, epidemiologian, socikulturan kaj bioetikan).

http://uea.org/teko/IKU/2016/Vergara

La aparato por malkuiri ovojn kuiritajn finfine trovis utilecon!

oeuf souriant
La lastan septembron, liaj laboroj gajnigis al li la Ig-nobelpremion pri kemio, kiu premias strangegajn inventojn. Hodiaŭ, Colin Raston kaj lia teamo el la universitato Flinders, en Aŭstralio, faris sian venĝon. Dank’ al ilia lerto por malkuiri kuiritajn ovojn, ili sukcesis precizege tranĉi nanotubojn karbonajn. Bona aŭguro por rapidegi disvastigon en diversaj uzoj.

Ĉiujare, en septembro, la Ig-nobelpremio premias la studojn sciencajn juĝitajn la plej strangegajn kaj senutilajn de la momento. En 2015, la Ig-nobelpremio pri kemio estis atribuita al Colin Raston, profesoro el Flinders-universitato, en Aŭstralio, pro lia aparato por malkuiri kuiritajn ovojn, pli serioze nomita Vortex Fluidic Device (VFD – Vortica Fluidigilo). La teamo de profesoro Raston, ĉiam asertis ke tiuj rezultoj kaŝas gravan sciencan eltrovon. Hodiaŭ, la pruvo! ĉar la VFD estis uzata por altranĉi karbonajn nanotubojn en tre precize difinitajn longojn.

Memoru ke la nanotuboj karbonaj estis malkovritaj antaŭ pli ol 60 jaroj. Tamen, estis nur en la 90-aj jaroj ke scienculoj vere ekinteresiĝis pri tiuj mirindaj strukturoj. La nanotuboj karbonaj estas ĉirkaŭ 200-foje pli rezistaj ol ŝtalo kaj ili konduktas elektron kvinfoje pli bone ol kupro, kaj estas pli maldensa ol aluminio. La malfacilaĵo estas ke ili ne estas tiel simple manipuleblaj. “Ili estas kvazaŭ spagetoj ke oni kuiru ‘al dente’. Se oni ne zorgas, la nanotuboj gluiĝas unu al aliaj kaj al ĉiuj ĉirkuaĵoj. Ili iĝas tiam tre konfuzitaj” rakontas Colin Raston humure.

Por prepari kaj tranĉi siajn nanotubojn, la scienculoj ĝis nun uzas metodojn sufiĉe malsimplajn, multekostajn kaj kiuj necesigas kemiaĵojn danĝerajn. Plie, ili ankoraŭ ne kapablas regi la longon de la tranĉaĵoj. Helpe de VFD, iomete da akvo, solvilo kaj lasera fasko, la Raston-teamo sukcesis, en nur kelkaj minutoj, tranĉi pecojn da nanotuboj karbonaj kies longo estis ĉirkaŭ 170 nanometroj.

La nanotuboj karbonaj de la medicino ĝis la renovigeblaj energioj.

La vera avantaĝo de nia teknologio estas ke ĝi permesas unuigi la tranĉojn. Se ni sukcese tranĉas nanotubojn karbonajn je 100 nanometroj de longo , estus perfekte por medicinaj uzoj” asertas Colin Raston. Fakte, tiu estas la ideala longo por eniri tumorojn kaj celi la tumorajn ĉelojn.
Tamen, la medicino tute ne estas la sola uzkampo pripensita de la teamo de la Flinders-universitato. Tia precizeco sur la kampo de tranĉado de nanotuboj karbonaj povus ankaŭ profitigi, ekzemple, al industrio pri sunenergio. La nanotuboj karbonaj estas malpezaj, flekseblaj kaj pli malmultekostaj ol kutimaj materialoj uzataj por sunĉeloj. “Se ni povas aldoni nanotubojn karbonajn precize tranĉitajn al proceso de sunĉelfarado, la efikeco pliboniĝos” asertas Kasturi Vimalanathan laboranto en la teamo. Donante al elektronoj plej mallongan transportovojon, la scienculo esperas ke la nanotuboj karbonaj plibonigos la fotonelektran konvertiĝon de la ĉeloj.

Brazila registaro fajfas pri scienco kaj aprobas kontraŭkanceran medikamenton kiu ne funkcias

medikamento
Brazila registaro fajfas pri scienco kaj aprobas kontraŭkanceran medikamenton kiu ne funkcias. Dum la lasta jaro, Brazilo alfrontis seriozan ekonomikan krizon, kiu draste reduktis la industrian kreskadon kaj aĉetkapablon de la popolo. Poste, la ekonomika krizo fariĝis politika, kaj la brazila socio konvulsias, parte favore al renverso de la prezidento, parte akuzante la politikistaron pri kaŝaj manovroj cele akiri al si la regadon de la lando. Fine, la krizo ankaŭ atingas sciencon.

Ĉi-semajne, la brazila prezidento permesis la leĝan vendadon de la substanco fosfoetalonamino, kiu onidire kuracas preskaŭ ĉiun kanceron. Tiu substanco estis disdonita malgrandskale en USP (San-Paŭla Universitato) supozeble pro eksperimentaj kialoj. Onidiroj kreskis ĉirkaŭ ĝi, kaj atestoj vidiĝis ĉie pri ĝia supozata efiko, ĉefe en sociaj retoj. Tiu movado grandiĝis kaj akuzis USP ke ĝi posedas la kuracilon de kancero, sed pro konspiraj kialoj, ne disdonis ĝin al la suferanta popolo. Diversaj sciencaj institutoj kaj universitatoj eltrovis, ke neniu serioza grandskala eksperimento fariĝis rilate al ĝi, kaj neniu el la necesaj devigaj paŝoj por disvendado estis faritaj. Tio implicas, ke ĝi ne estas vera medikamento, kaj devas ne fariĝi varo. Ili opiniis, ke oni prudente atendu la rezulton de aldonaj kaj rigoraj eksperimentoj.

Sed la mito disŝprucis. Famaj televidaj-programoj “denuncis” la malhastemon de la Registaro donaci al la popolo la kuracon de kancero. Videoj pri plorantaj infanoj kun kancero petegante la kuracilon tuŝis forte la emocion de la spektantaro, kiu premis la aŭtoritatulojn permesi ĝian vendadon. Politikistoj uzis tiun miraklan substancon kiel propagandon por estonta reelektiĝo. Kaj la landaj sciencaj asocioj vane rekomendis prudenton agi tiele. Inter tiuj menciindas la Brazila Akademio de Scienco, SBPC (Brazila Socio por Progresigo de Scienco), kune kun la landa asocio kiu reguligas medikamentojn (ANVISA). Ĉiuj, kune kun la masa opinio de la internacia scienca komunumo, kiu asertas ke la medikamento, laŭ la nuntempaj studoj, ne kuracas kanceron, atingis la surdajn orelojn de la brazila registaro.

Politikistoj kreis projekton por “laŭleĝigi” la substancon, antaŭ la aklamo de la popolo. Ĉi momente la politika krizo en Brazilo iom helpis tion. Gravaj politikistoj estis denuncitaj pro grandskala korupto, kaj kelkaj estis enprizonigitaj. Malfido kontraŭ senatanoj kaj deputitoj ĝeneraliĝis en la popola opinio. Serĉante apogon, ili ruze uzis la fosfoetalonami-krizon por iel realproksimiĝi al siaj potencialaj elektontoj.

Komisiono de la ministerio pri scienco kaj teknologio debatis la problemon kaj aprobis ĝian vendadon, kontraŭ ĉiu opinio de sciencistoj, medicinaj institutoj kaj la propra ANVISA. La ministro pri scienco kaj teknologio apogis tion. Li simple kredas, ke anstataŭ malpermesi la komercadon de tiu dubinda medikamento, estas multe pli facile germesi ĝian vendadon – ne kiel medikamento, sed kiel nutra suplemento – dum aldonaj pli rigoraj studoj disvolviĝas en la scienca komunumo. La vendado de tiu substanco estas kondiĉa al subskribo de dokumento, kiu asertas ke la aĉetanto uzas ĝin laŭ la propra respondeco.

Evidentiĝis tiam la scienca nealfabeteco de la popolo. Emociaj krioj simple forpelas la fakan sciencan opionion. Tio fakte montras, ke popularig-scienca laboro estas pli grava ol ni antaŭe supozis. Klarigi al la popolo pri scienca metodo kaj ĝia graveco por plibonigi sian vivkvaliton estas prioritato. Male, ni vere riskas enfali en sciencan Mezepokan Eraon.

“Ni vivas en socio ege dependa de scienco kaj teknologio, sed ties homoj scias nenion pri scienco kaj teknologio. Tio estas preskribo por katastrofo.” Carl Sagan

Verkis Wendel T. Pontes (libera traduko)

Aktuale en scienca revuo

vol. 65, nr-o. 232 (2015)

Granda malfruiĝo kaj bezono de reformoj

ISAE – ĉu estontectaŭga organizo?

Decidoj de ISAE dum UK2015

El la scienca mondo

Graveco de proteinadsorbado al surfacoj
Veronika Poór

Chomsky-a Minimumisma Programo ne kvalifikiĝas kiel naturscienco
Hiroshi Nagata

Strategiaj ludoj
Jan Górowski, Adam Łomnicki, Jerzy Żabowski

Prezento de Pulmkancera modelo
Anthony Lucas