Kial vi kredas (aŭ ne) je paranormalaj fenomenoj? Studo provas klarigi la diferencon inter kredemuloj kaj skeptikuloj

kredemaj

Ĉu vi kredas je telepatio, levitacio, menslegado? Se jes, ĉu vi jam provis konvinki amikon pri la vereco de tiaj fenomenoj? Aŭ male, vi ne kredas je tiuj aferoj, sed amiko jam provis konvinki vin? Sciencistoj el Usono ellaboris grandskalan serion da eksperimentoj por malkovri kial homoj kredas aŭ ne en paranormalaj fenomenoj.

Por klarigi la aferon, la teamo elektis, inter volontularoj, tiuj kiuj plej bone respondis al la unuaj demandaroj, planitaj por klasifiki homojn je diversgradaj klasoj relative al ilia kredemo aŭ skeptikemo. Poste, sekviĝis aliaj formularoj kaj taskoj, ĉefe sendependaj inter si por eviti tendencojn. Tiuj farendaj taskoj estis elpensitaj por pruvi kelkajn teoriojn rilate al la kialoj, tial homoj estas kredemaj kaj skeptikaj.

Inter tiuj, estis demandaro kiu mezuras la kredemon al paranormalaj aferoj. La respondoj donas al la sciencisto la informojn necesajn skale rangigi la kredemon de la respondinto. Alia eksperimento mezuris la memoran akuratecon kaj distordon rilate al pasintaj eventoj. Eble la kredo je eventoj supozeble paranormalaj estas konsekvenco de malbona kapablo akurate rememori aŭ estas rezulto de rekonstruo de novaj memoroj surbaze de veraj okazintaĵoj kunfandiĝintaj al nerealaj bildoj produktitaj de la menso.

La teamo ankaŭ provis konstati ĉu la individuajn diferencojn pri kredo en tiuj paranormalaj fenomenoj havas ajnan rilaton kun la maniero per kiu tiuj homoj procezas informojn pri la ĉirkaŭanta mondo. Surbaze de tiu hipotezo, la sciencistoj ellaboris serion da taskoj kiu helpis bildigi kiel la volontuloj racias akorde kun la informoj disponeblaj kaj kiel ili konstruas logikan pensadon kombininte tiujn informojn.

Aldone, demandaro mezuris la nivelon je kredemo de homoj pri konspir-teoriojn, alia mezuris la konfidon de la volontuloj en elprovitaj sciencaj scioj, kiel teorio de evoluado de Darvino. Fine, lasta demandaro mezuris la kontentecon de la volontuloj koncerne al sia kredo kaj vivo.

Estis la unua fojo ke tia eksperimento uzis grandskalan (centojn) da volontuloj por esplori pri kredemo kaj skeptikemo. La rezultoj estis klaraj: ne estas diferenco rilate al memorkapablo inter kredemuloj kaj skeptikuloj. Kredemo ankaŭ ne dependas de scienca scio. Tamen, la sciencistoj eltrovis konsiderindan diferencon inter la maniero per kiu kredemuloj racias kompare kun skeptikuloj. Malgraŭ ambaŭ grupoj ricevas la samajn informojn, ili malsimilas pri la maniero interpreti kaj ordigi informerojn. La studo ankaŭ helpis kompreni la socian faktoron de tiu kredo. Preskaŭ 70% de la volontuloj klarigis, ke sia kredo similas al tiuj de geamikoj kaj familianoj. Ankaŭ ĉiuj kredemuloj havas tre pozitivan perspektivon pri vivo, kio sugestas ke kredi je paranormalaj aferoj oferas psikan bonfarton al kelkaj individuoj.

 

Fonto: Stephen J. Gray and David. A. Gallo. 2016. Paranoraml psychic believers and skeptics: a large-scale test of the cognitive difference hypothesis. Mem. Cogn. 44: 242-261

Nova specio de delfeno ĵus malkovrita!

berardius

Ĝi longas je ok metrojn, tiu bekbaleno estas diskreta kaj ne diferenciĝas el la aliaj Beradiusoj* (Berardius sp). Estas cetaco simila al gigantaj delfenoj, kun nenia familia rilato kun balenoj. Ili apartenas al la familio de la Zifiedoj, el la subordo de la dentocetacoj. Genetika analizo montris ke tiu malhela granda, tamen sinkaŝema cetaco estas nova specio alpartenanta al tiu ĉi genro. Tiu delfeno estas tre malbone konata de la sciencistoj. Oni scias ke ili ŝatas kalamarojn kaj ke ili ĉeestas ĉefe en la Paca Oceano kaj en Mediteraneo.

La sciencistoj faris genetikajn analizojn por 178 specimenoj  el muzeoj kaj enmaraj individuoj. Laŭ la esploristoj, naŭ el la specimenoj inter la japana maro kaj la Aleutaj Insuloj apartenas al nova specio de bekbaleno el genro Berardiuso. Tiu delfeno estis iafoje renkontita de japanaj fiŝistoj kiuj nomas ĝin “la korvo” pro ĝia malheleco. La animalo similas al Berardius de Baird, kvankam ĝi estas pli malgranda (8 metroj kontraŭ 12 metroj) kaj pli malhela. Genetika analizo montras ke ĝi estas pli proksima de la Beradius de Anoux ol tiu de Baird. Genetike, la analizoj sugestas ke estas tri specioj, konkludas la sciencisto en la revuo Marine Mammal Science.

http://www.futura-sciences.com/planete/actualites/zoologie-sorte-dauphin-geant-decouvert-pacifique-63695/

http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mms.12345/abstract;jsessionid=D812931CE05C47895400988CDB79D435.f03t04?systemMessage=Wiley+Online+Library+will+be+unavailable+on+Saturday+30th+July+2016+from+08%3A00-11%3A00+BST+%2F+03%3A00-06%3A00+EST+%2F+15%3A00-18%3A00+SGT+for+essential+maintenance.Apologies+for+the+inconvenience.

Morin, P. A., Scott Baker, C., Brewer, R. S., Burdin, A. M., Dalebout, M. L., Dines, J. P., Fedutin, I., Filatova, O., Hoyt, E., Jung, J.-L., Lauf, M., Potter, C. W., Richard, G., Ridgway, M., Robertson, K. M. and Wade, P. R. (2016), Genetic structure of the beaked whale genus Berardius in the North Pacific, with genetic evidence for a new species. Mar Mam Sci. doi:10.1111/mms.12345
Glosaro :

*Berardiuso estas vorto enkondukata de ISAE ĉar oni nenie trovas fonton en esperantujo pri tiu genro. Oni serĉas en vortaro.net, vikipedio, reta-vortaro.de, Balenoj kaj delfenoj kaj aliaj mirindaĵoj de l’oceanoj de S-rino Body & s-ro Cherpillod, kaj eventoj.hu (S.T.E.B). Oni esperantigis la latinlingvan vorton de la scienca animala nomenklaturo Berardius aldonante la o-finaĵo.

Ĉu la plej malnovan fosilion oni trovis en Gronlando?

stromatoliofosilio

Tiuj ondaĵetoj memorigas tiujn observeblajn kun stromatolitoj. © Allen Nutman

Tio estas la ofta kialo kiu dubigas pri multo da rektaj kaj nerektaj pruvoj pri la ĉeesto de vivantaĵoj antaŭ 2.7 miliardoj da jaroj.

Antaŭ la granda oksidado okazinta ĉirkau 2.5 miliardojn da jaroj, la tero estis tre malsama. Ne estis oksigeno atmosfera kiu aspektus al ni oranĝkolore. La maroj kaj la oceanoj enhavis tre altan koncentritecon je fero kaj esti pli varme, ili aspektus al ni verdaj kaj la kontinentoj estis nigraj pro la lafoj kiu kovris ilin sen iu ajn grundo nek plantoj.

La volkanismo kaj la plakotektoniko estis tre malsame kaj l’akvotermalismo multe pli aktivas.

La kemio kaj la procezoj geologiaj estas malfacile interpreteblaj kadre de tiuj kiujn oni observas nuntempe. La plej grava problemo estas ke la rokoj el arkeano kiuj restis ĝis nia epoko , pla plejofte,estas tre metamorfigitaj. La premoj kaj la temperaturoj kiujn ili suferis ŝanĝis iliajn enajn strukturojn fizikajn kaj kemiajn. Sed se la sciencisto australia pravus- kaj tiu hipotezo estas tute akordigebla kun la datumoj el la molekula horloĝo kaj kun la nuna koncepto de LUCA- tiam la ĉeesto de stromatolitoj antaŭ 3.7 miliardoj da jaroj pruvus ke jam estis kompleksaj vivaĵoj. Oni konkluu ke la vivo jam ekzistis antaŭ 4 miliardoj da jaroj. Tio ankaŭ signifus ke surprizinde, la granda malfrua bombado ne neniigas ĝin antaŭ 3.9 miliardoj da jaroj. Se la vivo rapidege ekaperus sur la tero malgraŭ la malfacilaj vivkondiĉoj, tiam la espero por trovi vivspurojn eĉ fosiliajn sur marto plifortiĝus.

http://www.futura-sciences.com/planete/actualites/paleontologie-origine-vie-plus-vieŭ-fossiles-peut-etre-trouves-groenland-64129/

http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature19355.html

http://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/paleontologie/20160831.OBS7209/le-plus-vieŭ-fossile-du-monde-decouvert-au-groenland.html

Ekonomika riĉiĝo ŝanĝas la religion, studo konkludas

crenca-e-economia

Diversaj doktrinoj, kiel Budhismo, Bramanismo, Stoikismo, kaj post Kristianismo kaj Islamismo, ekaperis ĉirkaŭ la sama periodo (inter 500 kaj 300 a.K.E. – Antaŭ la Komuna Erao) kaj koincide baziĝas je moraligaj doktrinoj. Ĉu simpla koincido, aŭ okazis aliaj aferoj en tiuj komunumoj kiu instigis la adopton de tiuj novaj pensmanieroj? Teamo da sciencistoj esploris la temon kaj trovis mirindan rezulton: kiam la civilizacioj fariĝis pli riĉaj, la societo estas pli malfermaj al aliaj rafinitaj religioj.

Antaŭe en la prasocietoj, la kerno de la religioj baziĝis en simpla rolado de ritoj, oferoj, obeado de ĝeneralaj leĝoj por eviti malbonan fortunon kaj atingi prosperon. La novaj doktrinoj emfazis la transcendan kondiĉon, kies baza ideo estas ke homa vivo havas celon. Tio postulis de la kredantoj moderigi siajn materiajn instinktojn kaj stimulis la kompatemon. Tiu ĝenerala ŝanĝo de religia konduto kaj vidpunkto evoluis dum tre mallonga tempo en malproksimaj lokoj de Eŭrazio kaj Mediteranea regiono. La kerno de la studo celis trovi ligon inter la popularigo kaj ĝeneraligo de tiuj doktrinoj kaj la aspektoj de la tiama societo.

La sciencistoj uzis matematikajn modelojn kaj statistikojn, surbaze de disponeblaj datumoj pri historio de religio kaj teorioj de evolua psikologio. Ili uzis kiel indekson societajn informojn kiel populacia grandeco, populacia kreskiĝo, societa komplekseco, individua energia kaptado, inter aliaj. Kiam ili komparis ĉiujn modelojn, la nura kiu bone adaptiĝis al la datumoj estis tiu de individua energia kaptado.

Tiu mezuro signifas kiom da kalorioj ĉiu individuo konsumis tage. Tio ankaŭ estas maniero mezuri riĉecon. La esploro montras, ke kiam homoj havis eblecon konsumi grandan kvanton da kalorioj tage, ili troviĝas multe pli komfortaj kaj sekuraj pri la estonteco. Tio ankaŭ oferis materian sekurecon kaj tempon kiu ebligis la pensadon de pli abstraktaj doktrinoj, parte de religiestroj. La kreskiĝo de prospero de tiuj societoj simple seniluziigis la adeptojn de la prareligioj, kies bazo staras sur la timo pri la sammomenta necerteco pri sukcesa ĉasado aŭ kultivado en epoko kiam ĉiutaga satigo dependis ekskluzive de la bona fortuno.

Pripensi atente la estontecon nur okazas kiam la nuntempaj necesoj estas kontentigitaj. La novaj kredoj esploris tion kaj prilaboris la doktrinon rilate al la postviva estonteco kaj komforteco. Fakte, la ekonomika riĉiĝo kaj sekureco estis la bazo por abnegacio, altruismo kaj kompato, kiu karakterizis la tiam prosperantaj religioj.

Fonto: Baumard, Hyafil, Morris and Boyer. 2015. Increased affluence explains the emergence of ascetic wisdoms and moralizing religions. Current Biology 25: 10-15.

Mamuloj blekas por ŝajnigi sin pli grandaj ol ili efektive estas

bleko

En diversaj specioj de mamuloj, la maskloj alvokas la atenton de femaloj per bleko. La femaloj iom post iom eklernis, ke la voĉtono de la blekado estas grava spuro por scii kia estas la alvokanta masklo. Tio estas vere oportuna maniero elekti, inter la diversaj disponeblaj kaj kriemaj maskloj, kiu efektive estas la plej bona partnero por patrigi sanan kaj fortan idaron.

La femaloj trovis, ke la plej grandaj maskloj (en multaj mamuloj, grandeco ankaŭ signifas sanon kaj forton) blekas per malalta tono. Tiam, la femaloj efektive preferas la plej grandajn, kaj neglektas aŭ simple ignoras la plej malgrandajn. La sciencistoj eltrovis, ke la maskloj de kelkaj mamuloj ankaŭ lernis trompi la elekteblecon de la femaloj: ili blekas per malalta sonfrekvenco – tipa de grandaj mamuloj – por ŝajnigi pli grandaj ol ili efektive estas.

La studo farita de la University College Dublin kaj University of Sussex esploris 72 speciojn da surteraj mamuloj, inter tiuj leono, elefanto, ĉimpanzo kaj la homo. Ili komparis la seksajn blekojn kun la korpa grandeco de la blekantoj. Ili registris la resonancon kaj altecon de la frekvencon kaj mezuris la voĉan strukturon, por kompreni ĉu la anatomio teorie akordas kun la blekoj. Surprizige, ili konstatis ke en kelkaj mamuloj estas fizikaj anatomiaj adaptiĝoj kiu permesas al la masklo ŝanĝi la tonon de sia bleko. Tiel, ili ne nur sukcesas altiri la atenton de la femaloj per malalttona kaj seksalloga voĉo, sed ankaŭ konkurenci kontraŭ la rivaloj.

Aldone, ili malkovris ke la strategioj bleki malsimile varias akorde kun la specioj kaj adaptiĝo de kelkaj organoj. La leono, ekzemple, ŝanĝas sian blekon per movado de sia laringo. Kelkaj simioj posedas apartan organon por modifi la blekon. La elefanto siavice regas pli bone sian blekadon per sia utila rostro

Maskloj en specioj kie la grandeco kaj forteco ege valoras kaj difinas la kapablon reproduktiĝi provas bleki samkiel la plej grandaj kaj fortaj individuoj, sed nenecese la blekanto estas tia. “Ili troigas la impreson de sia propra grandeco” esprimas la sciencisto Benjamin Charlton, kiu ĉefaŭtoras la esploron.

 

Fonto: Benjamin D. Charlton et al. The evolution of acoustic size exaggeration in terrestrial mammals, Nature Communications (2016). DOI: 10.1038/ncomms12739

Kun kondolenco ni memoras pri Detlev Blanke

Kun kondolenco ni memoras pri Detlev Blanke, kiu estis ikona figuro de esperanto-movado. Li ankaŭ kontribuis al Scienca Revuo per artikoloj. Liaj artikoloj estas alireblaj ĉe
https://scienca-revuo.info/issue/archive
 
Blanke, Detlev, La antikvaj lingvoj kaj la problemo de internacia monda helplingvo. 26.4/5 114/115 (1975)
Blanke, Detlev, Doktoriĝo per komparo de planlingvo (E.) kaj nacia lingvo (la germana). 27.4 120 (1976)
Blanke, Detlev, Grava oficiala agnosko por Esperanto. 36.1 149 (1985)
Blanke, Detlev, Terminologia kurso. 38.2 154 (1987)
Blanke, Detlev, Novaĵo pri la Enciklopedia Vortaro Esperanto-Germana. 47.1 168 (1996)
Blanke, Detlev, Esperanto kiel Faklingvo – Elekta Bibliografio. 48.3 172 (1997)
 
Li ankaŭ prelegis por ISAE dum nia simpozio en Lillo.

AliĝoKampajno de ISAE por la jaro 2016-2017 malfermiĝas

 

Se vi ŝatas la agadon de ISAE, fariĝu membron ! La aliĝo estas tute senpaga kaj grave helpos nin!

Nia sciio pri la membronombro gravas por nia rilato kun UEA kaj la pliboniĝo de niaj agadoj.

Klaku la ligilon!!!

https://www.inscription-facile.com/form/kKOdGJ8vsqSVW4JTP6rp

 

Japanaj paruoj ne nur melodias, sed konversacias

paruoj 1

Japanaj sciencistoj eltrovis, ke la kanto de japana paruo (Parus minor) ne estas nur agrabala melodio. La ĝenerala scienca scio pri tio agnoskis, ke malsimilaj melodioj havas malsimilajn signifojn, akorde al diversaj cirkonstancoj.  Sed la afero ne estas tiom simpla.

Sciencistoj el la Universitato Rikkyo malkovris mirindan aferon: la melodio ne kunportas mesaĝon en sia tuto, sed estas konstruita de “vortoj”, kiu nur havas kompreneblan signifon se ĝi estas kantata en la ĝusta “vortordo”.

La melodio havas siajn elementojn, ĉiu el kiuj konsistigas nur parton de la tuta mesaĝo. La paruoj simple kunigas tiujn partojn je logika sekvenco kaj sciigas specifajn aferojn al aliaj paruoj. Se la melodieroj estas kantataj en “malĝusta” sinsekvo, ĝi fariĝas nekomprenebla kaj inverse, se ĝi estas kantata laŭorde, ĝi estas komprenata. Paruoj povas formi kompleksan mesaĝon kunigante diversajn melodierojn en preskaŭ senfina maniero. Sed tio okazas nur danke al specifa sintakso.

La eksperimento estis eleganta: sciencistoj registris malsimilajn tonojn, observis la reagon de paruoj antaŭ ĉiu tono individue, kaj aŭdigis diversajn kombinojn de tiuj tonoj. Unu el tiuj tonoj igas la paruon ĉirkaŭrigardi (nome ABC). La alia tono flugigas ilin (nome D). Kiam ambaŭ tonoj aŭdiĝas aparte, la paruo obeas. Kiam la tonoj aŭdiĝas kune kaj en specifa ordo (ABC + D) la paruo ĉirkaŭrigardas kaj ekflugas. Sed kiam la tono aŭdiĝas inverse (D + ABC) la paruo konfuziĝas, kaj ne scias kion fari! La rezulto estas klara: nur la korekta ton-ordo konstruas kompreneblan melodion.

La graveco de la homa komunikado troviĝas en la kapablo transdoni preskaŭ senfinan kvanton da informoj per la kombinaĵoj de vortoj, kiu siavice konstruas frazojn. “Tiu esploro montras ke sintakso ne estas escepte homa lingva trajto, sed ankaŭ evoluis ĉe birdoj”, komentis Dr. David Wheatcroft, esploristo en Universitato Uppsala. La paruoj povas uzi nur specifan noton kaj informi ion pli simplan, aŭ transdoni pli detalan mesaĝon, kunigante specifajn notojn kun malsimilaj signifoj por konstrui frazon.

Sube, vi povas konstati simplan resumon de la eksperimento:

Paruoj

Lingve kontrolis: Stanislavo Belov

Fonto: http://www.sci-news.com/biology/japanese-tits-parus-minor-speak-in-phrases-03685.html

 

Nia prezidanto prelegos dum UK en Nitro

Internaciaj Kongresaj Universitatoj: IKU 4
Socia justeco kaj publika sano kiel principoj fronte al la neatendita kontraŭstara sinteno al vakcinoj

José Antonio Vergara
Resumo

Establiĝinte kiel amasa publiksana praktiko dum la 20-a jarcento, vakcinado estas unu el la plej gravaj atingoj en la historio de la strebado plibonigi la homan sanon, kies efiko kiel teknologia rimedo por preventi seriozajn infektajn malsanojn kiel variolon, poliomjeliton, difterion kaj morbilon estas mejloŝtona.

Malgraŭ ilia kontribuo eviti suferadon kaj amase savi vivojn laŭ kriterioj de socia justeco kaj scienca pravigo, jam de la komenco la aktiva imunigo renkontis rifuzan sintenon ĉe diversaj grupoj. Dum la antaŭaj ondoj de kontraŭvakcina agado restis sufiĉe marĝenaj, en la lastaj du jardekoj aperis nova, neatendita kontraŭstarado lige al diversaj alternativaj vivstiloj kaj kredosistemoj, kun akuzoj ke pluraj vakcinoj estas damaĝaj ĉar ili kaŭzus aŭtismon kaj aliajn misefikojn ĉe infanoj, kaj suspektemo ke la devigo uzi ilin esprimas konspiran submetiĝon de la ŝtatoj al la financa gajnobezono de la farmacia industrio, ktp.

Kiel sekvo de tiu individuisme orientita rifuzemo, la malkresko en la proporcio de vakcinitoj malaltigis la nivelon de grupa imuneco ĉe kelkaj komunumoj, kio funkcias kiel kolektiva baro al la disvastiĝo de la koncernaj infektoagentoj, kaj do estiĝis serioza risko je reapero de malsanoj jam de longe forigitaj, eĉ en riĉaj landoj kiel evidentigis la pasintjara epidemio de morbilo en Usono. La prelego aliros la diversajn aspektojn de tiu ĉi problemaro (medicinhistorian, epidemiologian, socikulturan kaj bioetikan).

http://uea.org/teko/IKU/2016/Vergara