Korvoj scias strategie agadi tiom bone kiom ĉimpanzoj

Vi certe jam spektis filmon de ruzaj birdoj kiuj sukcesas malfermi botelon kaj aliajn malfacilajn aranĝojn por ekhavi al si manĝaĵon. Malgraŭ tiuj videoj estas ofte amuzaj, ĝi kaŝas gravajn sciencajn supozojn pri animala inteligenteco, kaj konsekvence pri la nia.

Inteligenteco estas malfacila por mezuri inter homoj, kaj ne pli facila por agnoski en animaloj. Kelkaj kondutoj povas ŝajnigi sufiĉe inteligentaj kaj eĉ surprizigaj, sed post analiza observado ĝi fariĝas malpli kompleksa ol la supraĵa unua rigardo. Tial, sciencistoj ade provas distingi  veran inteligentecan kapablon de tiuj nur intuiciaj aŭ instinktaj.  Multaj el tiuj eksperimentoj oni faras kun ĉimpanzoj, bonoboj kaj goriloj, kiuj ofte estas konsiderataj la plej similaj al la homa specio. Pro tio, diversaj sciencistoj kredas, ke la inteligenteco simila al tiuj de homoj certe troviĝas nur en tiuj bestoj filogenetike proksimaj, kiel la ceteraj primatoj.

Ŝajne tio ne plu estas tiom evidenta.

Sciencistoj el Svedio montris, per kelkaj eksperimentoj, ke korvoj (Corvus corax) kapablas elmontri kompleksan inteligentecon, nur komparebla al tiuj de ĉimpanzoj kaj aliaj proksimaj primatoj. Ili celis kalkuli, ĉu korvoj elmontras kapablon observi cirkonstancon kun perspektivo de estontaj rezultoj, kaj plani ĝustan agon por atingi tiun celon. La rezulton ili publikigis en la prestiĝa scienca revuo Science.

Dekomence, la sciencistoj montris al korvoj ke, metante specifan objekton interne de skatolo per truo, eblas ekhavi al si bongustan nutraĵon. Iom da tempo post tiu sperto, la sciencistoj oferis al la korvoj pleton kun diversaj objektoj, inter tiuj la specifa por malfermi la skatolon. La plejmulto el ili elektis al si la specifan ilon. En variaĵoj de tiu eksperimento, la sciencistoj oferis pleton kun aliaj objektoj kaj la korvoj elektis iun hazarde. Sed kiam alia pleto estis oferitaj kun aliaj malsimilaj objektoj – inklude la specifa ilo – la korvoj anstataŭis la unuan per la specifa ilo.

En la dua parto de la eksperimento, sciencistoj oferis pleton kun diversaj iloj – inklude la specifan por malfermi la skatolon – kaj nutraĵon, malpli bongustan ol tiu interne de la skatolo. La korvoj elektis la ilon. Tiu rezulto montras, ke korvoj povas ne agi impete rekte al la manĝaĵo, sed fari elekton por ekhavi al si pli bonan nutraĵon en potenciala estonteco.

La sciencistoj miris antaŭ tiu kapablo plani estontecon, en simpla eksperimento kiu estas sufiĉe malfacila por esti ne solvebla de malgrandaj simioj, supozeble pli inteligentaj. Tio montras, ke tiu nivelo de inteligenteco evoluis sendepende de filogenetikaj rilatoj kun homoj, kaj tio certe malfermas gravajn perspektivojn por estontaj esploroj kun aliaj animaloj.

Fonto: Can Kabadayi kaj Mathias Osvath. 2017. Ravens parallel great apes in flexible planning for tool-use and bartering. Science, 357(6347):202-204

Fiŝo sukcesas distingi homajn vizaĝojn

fisxho kracas

Studo elmontras, ke la lerteco rekoni vizaĝon simple per delikataj ŝanĝoj en trajtoj ne estas ekskluziva mamula kapablo. Sciencistoj trovis ke fiŝoj sukcesas fari la samon, kaj akurate distingas inter homaj vizaĝoj.

La fiŝo Toxotes chatareus vivas en riveroj de sudamerika tropika arbaro. Ĝi trovis originalan procedon ekhavi al si manĝaĵon: la fiŝo alproksimiĝas de la rivera surfaco kaj distingas inter la supraj branĉoj bongustan insekton. Ĝi plenigas la buŝon per akvo kaj kraĉas supren. La akva plenbuŝo trafas la malgrandan estaĵon kaj faligas ĝin surrivere, kie atendas la malsata fiŝo.

Ĉar tiu fiŝo plenumas sian taskon simple per vidado, la sciencistoj konsideris ĝin la plej taŭga modelo pruvi la ideon. Ili trejnis fiŝon kraĉi al vizaĝo, aperinta sur ekrano trovita super la akvario. Post la trejnado, ili aperigis du vizaĝojn samtempe, kaj la fiŝo daŭre trafis la lernitan. Ili variadis la homajn vizaĝojn per delikataj ŝanĝetoj en iliaj trajtoj, cele komfuzigi la fiŝon, sed vane. La fiŝo daŭre pravis kaj trafis la korektan vizaĝon en pli ol 80% el la provoj. Sciencistoj eĉ prezentis egalajn kapoformojn kaj aperigis simplan blank-nigran kolorajn kapojn al la fiŝo, sed tio ne malhelpis ĝian distingeblecon.

La rezulto de la eksperimento elmontras, ke la kapablo rekoni vizaĝon ne nur okazas en aliaj organismoj ol mamuloj, sed ankaŭ ke la kapablo rekoni ne limiĝas al la cerba strukturo koncerna al tiuj. Ĝis tiam la scienca komunumo akordas, ke la parto de la cerbo ligita al la kapablo rekoni vizaĝon estas la neokortekso. La fiŝo ne prezentas tian strukturon, nek nervoĉeloj similaj al ĝi. Malgraŭ ĉio, ĝi parkeras la vizaĝon kaj efike rekonas ĝin.

“Malgraŭ la manko de neokortekso, akurata rekonebleco troviĝas en tiuj fiŝoj. Do, cerbograndeco ne estas karaktero ekskluziva por lerni kaj rekoni vizaĝajn trajtojn”, diras la ĉefaŭtoro de la scienca artikolo kiu priskribas la eskerimenton.

Sube, vi povas trovi kiel oni konstruis la eksperimenton:

fisxho kracas 2.jpg

La ilustraĵo montras: A) la vizaĝoj prezentitaj (3D bildo); B) kiam oni senkolorigis kaj egaligis la kapoformon, kaj C) skemo pri la akvario, kie troviĝas la fiŝo kaj la ekrano aperiganta la vizaĝojn (el la artikolo, referencita sube).

 

Fonto: Discrimination of human faces by archerfish (Toxotes chatareus), Scientific Reports, DOI: 10.1038/srep27523