Korvoj scias strategie agadi tiom bone kiom ĉimpanzoj

Vi certe jam spektis filmon de ruzaj birdoj kiuj sukcesas malfermi botelon kaj aliajn malfacilajn aranĝojn por ekhavi al si manĝaĵon. Malgraŭ tiuj videoj estas ofte amuzaj, ĝi kaŝas gravajn sciencajn supozojn pri animala inteligenteco, kaj konsekvence pri la nia.

Inteligenteco estas malfacila por mezuri inter homoj, kaj ne pli facila por agnoski en animaloj. Kelkaj kondutoj povas ŝajnigi sufiĉe inteligentaj kaj eĉ surprizigaj, sed post analiza observado ĝi fariĝas malpli kompleksa ol la supraĵa unua rigardo. Tial, sciencistoj ade provas distingi  veran inteligentecan kapablon de tiuj nur intuiciaj aŭ instinktaj.  Multaj el tiuj eksperimentoj oni faras kun ĉimpanzoj, bonoboj kaj goriloj, kiuj ofte estas konsiderataj la plej similaj al la homa specio. Pro tio, diversaj sciencistoj kredas, ke la inteligenteco simila al tiuj de homoj certe troviĝas nur en tiuj bestoj filogenetike proksimaj, kiel la ceteraj primatoj.

Ŝajne tio ne plu estas tiom evidenta.

Sciencistoj el Svedio montris, per kelkaj eksperimentoj, ke korvoj (Corvus corax) kapablas elmontri kompleksan inteligentecon, nur komparebla al tiuj de ĉimpanzoj kaj aliaj proksimaj primatoj. Ili celis kalkuli, ĉu korvoj elmontras kapablon observi cirkonstancon kun perspektivo de estontaj rezultoj, kaj plani ĝustan agon por atingi tiun celon. La rezulton ili publikigis en la prestiĝa scienca revuo Science.

Dekomence, la sciencistoj montris al korvoj ke, metante specifan objekton interne de skatolo per truo, eblas ekhavi al si bongustan nutraĵon. Iom da tempo post tiu sperto, la sciencistoj oferis al la korvoj pleton kun diversaj objektoj, inter tiuj la specifa por malfermi la skatolon. La plejmulto el ili elektis al si la specifan ilon. En variaĵoj de tiu eksperimento, la sciencistoj oferis pleton kun aliaj objektoj kaj la korvoj elektis iun hazarde. Sed kiam alia pleto estis oferitaj kun aliaj malsimilaj objektoj – inklude la specifa ilo – la korvoj anstataŭis la unuan per la specifa ilo.

En la dua parto de la eksperimento, sciencistoj oferis pleton kun diversaj iloj – inklude la specifan por malfermi la skatolon – kaj nutraĵon, malpli bongustan ol tiu interne de la skatolo. La korvoj elektis la ilon. Tiu rezulto montras, ke korvoj povas ne agi impete rekte al la manĝaĵo, sed fari elekton por ekhavi al si pli bonan nutraĵon en potenciala estonteco.

La sciencistoj miris antaŭ tiu kapablo plani estontecon, en simpla eksperimento kiu estas sufiĉe malfacila por esti ne solvebla de malgrandaj simioj, supozeble pli inteligentaj. Tio montras, ke tiu nivelo de inteligenteco evoluis sendepende de filogenetikaj rilatoj kun homoj, kaj tio certe malfermas gravajn perspektivojn por estontaj esploroj kun aliaj animaloj.

Fonto: Can Kabadayi kaj Mathias Osvath. 2017. Ravens parallel great apes in flexible planning for tool-use and bartering. Science, 357(6347):202-204

Japanaj paruoj ne nur melodias, sed konversacias

paruoj 1

Japanaj sciencistoj eltrovis, ke la kanto de japana paruo (Parus minor) ne estas nur agrabala melodio. La ĝenerala scienca scio pri tio agnoskis, ke malsimilaj melodioj havas malsimilajn signifojn, akorde al diversaj cirkonstancoj.  Sed la afero ne estas tiom simpla.

Sciencistoj el la Universitato Rikkyo malkovris mirindan aferon: la melodio ne kunportas mesaĝon en sia tuto, sed estas konstruita de “vortoj”, kiu nur havas kompreneblan signifon se ĝi estas kantata en la ĝusta “vortordo”.

La melodio havas siajn elementojn, ĉiu el kiuj konsistigas nur parton de la tuta mesaĝo. La paruoj simple kunigas tiujn partojn je logika sekvenco kaj sciigas specifajn aferojn al aliaj paruoj. Se la melodieroj estas kantataj en “malĝusta” sinsekvo, ĝi fariĝas nekomprenebla kaj inverse, se ĝi estas kantata laŭorde, ĝi estas komprenata. Paruoj povas formi kompleksan mesaĝon kunigante diversajn melodierojn en preskaŭ senfina maniero. Sed tio okazas nur danke al specifa sintakso.

La eksperimento estis eleganta: sciencistoj registris malsimilajn tonojn, observis la reagon de paruoj antaŭ ĉiu tono individue, kaj aŭdigis diversajn kombinojn de tiuj tonoj. Unu el tiuj tonoj igas la paruon ĉirkaŭrigardi (nome ABC). La alia tono flugigas ilin (nome D). Kiam ambaŭ tonoj aŭdiĝas aparte, la paruo obeas. Kiam la tonoj aŭdiĝas kune kaj en specifa ordo (ABC + D) la paruo ĉirkaŭrigardas kaj ekflugas. Sed kiam la tono aŭdiĝas inverse (D + ABC) la paruo konfuziĝas, kaj ne scias kion fari! La rezulto estas klara: nur la korekta ton-ordo konstruas kompreneblan melodion.

La graveco de la homa komunikado troviĝas en la kapablo transdoni preskaŭ senfinan kvanton da informoj per la kombinaĵoj de vortoj, kiu siavice konstruas frazojn. “Tiu esploro montras ke sintakso ne estas escepte homa lingva trajto, sed ankaŭ evoluis ĉe birdoj”, komentis Dr. David Wheatcroft, esploristo en Universitato Uppsala. La paruoj povas uzi nur specifan noton kaj informi ion pli simplan, aŭ transdoni pli detalan mesaĝon, kunigante specifajn notojn kun malsimilaj signifoj por konstrui frazon.

Sube, vi povas konstati simplan resumon de la eksperimento:

Paruoj

Lingve kontrolis: Stanislavo Belov

Fonto: http://www.sci-news.com/biology/japanese-tits-parus-minor-speak-in-phrases-03685.html